Programma 5: Leren, participeren en ondersteunen

Goed onderwijs vormt de basis voor de toekomst. We vinden het belangrijk dat kinderen en jongeren opgroeien in een omgeving waarin zij worden uitgedaagd om hun talenten te ontwikkelen en het beste uit zichzelf te halen. Tegelijkertijd zien we dat niet ieder kind met dezelfde kansen opgroeit. Daarom zetten we in op gelijke kansen, het voorkomen van achterstanden en een goede aansluiting tussen onderwijs, ondersteuning en de arbeidsmarkt.

We investeren in een sterke doorgaande ontwikkellijn, gericht op kinderen en jongeren van 0 tot 27 jaar. We stimuleren de verbinding tussen onderwijs, arbeidsmarkt en ondernemers. De vestiging van een MBO past wat ons betreft bij onze inwoners, bij onze gemeente en bij onze ambities. We zetten ons in voor een bredere, regionaalwaardig MBO in Nissewaard.

Een goede start begint echter al op jonge leeftijd. We vinden het belangrijk dat voor ieder kind toegankelijke peuteropvang beschikbaar is en dat peuters en kleuters de kans krijgen om zich optimaal te ontwikkelen. Extra aandacht gaat uit naar kinderen met een risico op taal- en onderwijsachterstanden.

Deze bestuursperiode lopen het voor- en vroegschoolse educatie (VVE) beleid, het onderwijskansenbeleid en de huidige afspraken binnen de Lokale Educatieve Agenda (LEA) af. Dit biedt de mogelijkheid om samen met onderwijs, kinderopvang en peuteropvang nieuwe afspraken te maken over kansengelijkheid, taalontwikkeling, talentontwikkeling en het voorkomen van onderwijsachterstanden. Samen met peuteropvang, kinderopvang, primair en voortgezet onderwijs werken we aan gelijke kansen van kinderen en jongeren, een sterke doorgaande ontwikkellijn en een goede aansluiting tussen onderwijs, ondersteuning en ontwikkeling. Inwoners moeten zich op ieder niveau en in iedere fase van hun leven kunnen blijven ontwikkelen voor de banen van de toekomst.

Goede schoolgebouwen zijn een belangrijke voorwaarde voor goed onderwijs. Nissewaard staat voor een omvangrijke renovatie- en vervangingsopgave, omdat veel schoolgebouwen in dezelfde periode zijn gebouwd en de komende jaren aan vervanging toe zijn.

Wat willen we bereiken/Wat gaan we daarvoor doen?

* De realisatie wordt niet meer gepubliceerd door Ingrado en andere landelijke instanties.

Naast de loon- en prijsstijging 2027 en de vastgestelde begrotingswijzigingen lichten wij bijgaande financiële verschillen op dit thema toe.

• Financiële toelichtingen

Onderwijsachterstandenbeleid (OAB)

De lasten en baten van het budget Onderwijsachterstandenbeleid (OAB) zijn in 2026 (€ 6,9 miljoen) incidenteel hoger dan vanaf 2027 (€ 4,7 miljoen). Gemeente Nissewaard ontvangt van de rijksoverheid specifieke middelen (SPUK) voor OAB. De SPUK OAB wordt in een cyclus van 4 jaar ontvangen waarbij de huidige OAB-cyclus loopt van 2023 t/m 2026. Resterende middelen binnen de huidige OAB-cyclus kunnen jaarlijks worden overgeheveld. Resterende middelen op het einde van de OAB-cyclus (loopt t/m 31-12-2026) vordert de rijksoverheid terug met uitzondering van 'de helft van de OAB-uitkering 2026'. Dit bedrag kan vervolgens binnen de wettelijke doelstellingen worden besteed in de daaropvolgende OAB-cyclus van vier kalenderjaren. Deze middelen zijn op de balans verantwoord als “vooruit ontvangen middelen”. Het resterende OAB-budget 2025 ad € 2,2 miljoen is overgeheveld naar 2026 (PPN 2027). 

RMC/VSV/Kwalificatieplicht

De lasten en baten van het budget RMC/VSV/Kwalificatieplicht zijn in 2026 (€ 830.000) incidenteel hoger dan vanaf 2027 (581.000). Dit is gelegen in een overheveling van 2025 naar 2026. De gemeente Rotterdam heeft toestemming gegeven om een bedrag ad € 249.000 over te hevelen naar 2026. Dit bedrag is overgeheveld naar 2026 (PPN 2027). Deze middelen zijn op de balans verantwoord als “vooruit ontvangen middelen”. Overheid, scholen en gemeenten willen voorkomen dat jongeren zonder startkwalificatie van school gaan. Jongeren die het onderwijs verlaten met een startkwalificatie hebben een betere uitgangspositie in de samenleving. Gemeenten hebben hierin een wettelijke opdracht die is vastgelegd in de RMC-wetgeving. Gemeenten zijn verplicht in regionaal verband samen te werken en hebben hier afspraken over gemaakt. Vanuit de rijksoverheid ontvangt de gemeente Nissewaard, via de gemeente Rotterdam, middelen voor RMC, VSV en kwalificatieplicht. Deze middelen worden ingezet voor de subregio Zuid-Hollandse eilanden: Goeree-Overflakkee, Voorne aan Zee en Nissewaard. 

Onderwijshuisvesting

• Ten opzichte van 2026 is er een toename te zien van respectievelijk € 589.000 in 2027 en in 2028 e.v. van € 855.000 van de stelpost Integraal huisvestingsplan(IHP). De toename in 2028 e.v. heeft te maken met de extra kosten door indexatie IKC Noord en de overige investeringen van het Integraal Huisvestingsplan via besluitvorming PPN2027. Dit zijn de voor het IHP 2023 - 2027 gereserveerde middelen waar de reeds voorgenomen investeringen vanaf zijn gehaald. Daarnaast was het budget in 2026 lager dan oorspronkelijk geraamd door de storting in de reserve onderwijshuisvesting van € 1.400.000. 
• Ten opzichte van 2026 is er een toename te zien van € 1.641.000 van de kapitaallasten. Dit betreft de investeringen van het IHP 2023-2027 alsmede de nieuwbouw voor MY college en Pente mavo.
• Ten opzichte van 2026 is de storting in de reserve onderwijshuisvesting in 2027€ 1.512.000 lager.  Dit heeft voornamelijk te maken met de eerdere genoemde storting in 2026 in de reserve onderwijshuisvesting. 
• Voor 2028 en 2029 is € 200.000 en vanaf 2030 structureel € 400.000 opgenomen op de stelpost Integraal huisvestingsplan voor de vervangingsopgave onderwijshuisvesting.

Personele lasten

De formatielasten zijn in 2027 € 27.000 hoger dan in 2026. Bij het opstellen van de begroting 2027 zijn de personele lasten geactualiseerd op basis van de meest recente formatie- en bezettingsgegevens, de geldende CAO-afspraken, actuele werkgeverspremies en opnieuw toegerekend aan de thema's. De afwijking ten opzichte van de begroting 2026 is het gevolg van deze actualisatie en herverdeling. Per thema kan dit leiden tot een positieve of negatieve afwijking ten opzichte van het voorgaande begrotingsjaar. 

Reserves

Ten opzichte van 2026 is er in 2027 een lagere onttrekking € 1.595.666 aan de algemene reserve. Dit heeft met name te maken met de onttrekking aan de algemene reserve naar de reserve Onderwijshuisvesting € 1.400.000 en daarnaast is in 2027  de onttrekking voor ISK € 116.000 en de overheveling voor de Zorg en techniek campus € 79.000. 

Ten opzichte van 2026 is er in 2027 een lagere storting in de reserve Onderwijshuisvesting van € 1.467.000. Dit heeft te maken met de eerder genoemde mutatie van € 1.400.000 en daarnaast is er in 2026 nog een vrijval van de stelpost IHP naar de reserve Onderwijshuisvesting van € 112.644.  

In 2027 is ten opzichte van 2026 een onttrekking te zien aan de van € 138.000 voor kosten tijdelijke huisvesting en het programma en overzicht.

Ten slotte wordt in 2027 de reserve Netcongestie € 2.560.000 opgeheven en toegevoegd aan de reserve Onderwijshuisvesting . 

Wethouder Stengs

Wethouder Smeding

Commissie Sociaal Domein

Niet van toepassing

• Bestuurlijk akkoord onderwijshuisvesting primair onderwijs
  Integraal Huisvesting Plan PO 2023-2042
• Bestuurlijk akkoord onderwijshuisvesting voortgezet onderwijs
  Bestuurlijk akkoord Integraal Huisvesting Plan VO
• Verordening voorziening huisvesting onderwijs Nissewaard 2015
• Beleidsregel bekostiging lokalen bewegingsonderwijs
• Verordening bekostiging leerlingenvervoer gemeente Nissewaard
• Startnotitie doelgroepenvervoer en harmonisatie doelgroepenvervoer op Voorne Putten 
  doelgroepenvervoer
• Handhavingsbeleid kinderopvang & peuterspeelzaalwerk Nissewaard 2016
  handhaving kinderopvang
• Onderwijskansenbeleid 2022-2026
• VVE-Beleid 2021-2026
• LEA Samenwerkingskader 2021-2026
• Ambtsinstructie leerplicht Nissewaard 2018
• Visie en Missie leerplicht Nissewaard
• Afwegingskader jeugdhulp en passend onderwijs

De sociale basis is voor iedereen. In Nissewaard vinden we het belangrijk dat mensen hier met plezier wonen, hun leven op hun eigen manier kunnen invullen en hulp krijgen als dat nodig is. De sociale basis helpt daarbij. We kijken naar drie niveaus: wat iemand zelf kan doen met zijn/haar persoonlijke netwerk, wat formele en informele gemeenschappen en netwerken bijdragen en de steun die professionele organisaties kunnen bieden. Binnen het thema Thuis in Nissewaard zetten we ons in op het versterken van de sociale basis en de zelf- en samenredzaamheid van inwoners. We willen dat inwoners zo goed mogelijk kunnen deelnemen aan de samenleving, waarbij ze oog hebben voor elkaar en elkaar verder helpen. In dit thema werken we samen met vele organisaties, zoals maatschappelijke partners en wijkgroepen.  Ook kijken we naar de rol van actieve inwoners via onder andere de High Five straten en faciliteren we de kernpunten, waar inwoners activiteiten voor hun buurt kunnen organiseren. Door de Raad is de notitie 'Sociale Basis in Nissewaard' vastgesteld. Vanuit deze notitie zetten we onder andere in op het ondersteunen van vrijwilligers en mantelzorgers, het faciliteren van ontmoeting in de wijkcentra en de buitenruimte en de doorontwikkeling van Thuis in Nissewaard. 

Thuis in Nissewaard is een samenwerkingsverband tussen de gemeente en de belangrijkste subsidiepartners binnen het sociaal domein. Het initiatief richt zich op welzijn en het bieden van laagdrempelige, algemene ondersteuning voor inwoners. Via Thuis in Nissewaard zetten we in op het versterken van de eigen regie van inwoners en hun sociale netwerken. We bevorderen preventie, vroegsignalering en ondersteunen vrijwilligers(organisaties) en mantelzorgers. Daarmee dragen we bij aan toegankelijke, betaalbare ondersteuning, een duurzame versterking van de dienstverlening binnen het sociaal domein en een sterkere sociale basis.

De komende periode blijven we investeren in een sociale basis die laagdrempelig, toegankelijk en dichtbij is. We versterken de verbinding tussen inwoners en organisaties, stimuleren ontmoeting en participatie en creëren ruimte voor inwoners om zelf initiatief te nemen. Zo werken we aan sterke buurten en gemeenschappen waarin mensen naar elkaar omzien, elkaar helpen en waarin iedereen zo veel mogelijk kan meedoen.

Wat willen we bereiken/Wat gaan we daarvoor doen?

Naast de loon- en prijsstijging 2027 en de vastgestelde begrotingswijzigingen lichten wij bijgaande financiële verschillen op dit thema toe.

• Financiële toelichtingen

Ontwikkelbudget SD

Het structureel budget voor ontwikkelingen in het sociaal domein, bestemd voor innovatie en het financieren van projecten voor transformatie of (toekomstige) kostenbesparing, is vanwege een bezuinigingsmaatregel vanaf 2026 komen te vervallen. In de begroting 2026 is alleen nog een incidenteel bedrag beschikbaar van totaal € 1,3 miljoen. Hiervan is € 155.600 bestemd voor uitbesteding van 5 onderzoeken materiele controles in het kader van de waarborging van de rechtmatigheid van zorguitgaven (PPN2027). Een bedrag ad € 500.000 is beschikbaar voor transformatiebudget subsidies (overheveling 2025/2026). Het overige bedrag ad € 679.000 in 2026 bestaat uit de overheveling 2025/2026 van het ontwikkelbudget ad € 450.000 en Toekomstbestending sociaal domein ad €229.000. Tegenover de lasten in 2026 ad € 1,3 miljoen staat ook een onttrekking aan de reserve sociaal domein van € 1,3 miljoen. In de begroting 2027 en verder zijn geen middelen geraamd voor het ontwikkelbudget.

Stelpost Sociaal Domein 

In het coalitieakkoord is opgenomen dat het “hek sociaal domein” wordt afgeschaft. Dit betekent dat de stelpost sociaal domein in de begroting 2027 is opgeheven. Het saldo is toegevoegd aan het begrotingssaldo op programma 6. In de begroting 2026 bedraagt de stelpost sociaal domein € 2,1 miljoen. 

Personele lasten

De formatielasten zijn in 2027 € 290.000 hoger dan het budget in 2026. Bij het opstellen van de begroting 2027 zijn de personele lasten geactualiseerd op basis van de meest recente formatie- en bezettingsgegevens, de geldende CAO-afspraken, actuele werkgeverspremies en opnieuw toegerekend aan de thema's. De afwijking ten opzichte van de begroting 2026 is het gevolg van deze actualisatie en herverdeling. Per thema kan dit leiden tot een positieve of negatieve afwijking ten opzichte van het voorgaande begrotingsjaar.

Onttrekking reserve sociaal domein

In de begroting 2026 en 2027 wordt incidenteel € 1,3 miljoen onttrokken aan de reserve sociaal domein. De onttrekking in 2026 heeft betrekking op het overgeheveld budget voor het ontwikkelbudget. De onttrekking in 2027 heeft betrekking op een besluit uit de 2^e tussenrapportage 2024 om het tekort van de stelpost SD aan te vullen.

Wethouder Postma

Wethouder Smeding

Wethouder Stengs

Commissie Sociaal Domein

Niet van toepassing.

Integraal beleidskader sociaal domein
Beleidskader sociaal domein

visie op inclusie

Kinderen en jongeren zijn de toekomst van Nissewaard. Ieder kind en iedere jongere krijgt de kans om zich te ontwikkelen, talenten te ontdekken en mee te doen in de samenleving. Een goede start in het leven vormt de basis voor een zelfstandige toekomst. Problemen willen we zoveel mogelijk voorkomen of vroegtijdig signaleren, daar waar nodig zetten we passende hulp en ondersteuning in.

Vraagstukken rondom opgroeien, ondersteuning en veiligheid hangen vaak nauw met elkaar samen. Daarom stimuleren we een integrale aanpak van onderwijs, jeugd, zorg en veiligheid bij kinderen, jongeren en gezinnen. Alleen door vroegtijdig samen te werken kunnen problemen worden voorkomen en krijgen jongeren de ondersteuning die zij nodig hebben. We kijken integraal naar het hele gezin.

We zien dat (specialistische) jeugdhulp de afgelopen jaren vaak is ingezet, ook als er andere oplossingen mogelijk of zelfs beter kunnen zijn. Met de Taskforce Jeugd zetten we in op het verminderen van (specialistische) jeugdhulp, als dit niet echt nodig is. Dit doen we onder andere door beter samen te werken met de verwijzers naar jeugdhulp, zoals huisartsen en jeugdbescherming. Door meer in te zetten op hulp die we dichtbij jeugdigen en ouders kunnen bieden, willen we verwijzingen naar specialistische jeugdhulp verminderen. Zo bieden we passende hulp, in de directe omgeving van jeugdigen en hun ouders, die goed aansluit bij hun dagelijkse leven.

Tegelijkertijd willen we hiermee de kosten van jeugdhulp verminderen. De tekorten op jeugdhulp blijven een punt van grote zorg. De komende aanbestedingsronde biedt kansen om duidelijke afspraken te maken met aanbieders en beter inzicht te krijgen in de effecten van de ingezette hulp.

Maar jongeren zijn niet alleen de toekomst van Nissewaard; zij maken vandaag al onderdeel uit van onze samenleving. We vinden het belangrijk dat zij de ruimte krijgen om talenten te ontdekken, ervaringen op te doen en zich te ontwikkelen tot zelfstandige en betrokken volwassenen. We vinden het belangrijk dat jongeren kunnen meepraten over onderwerpen die hen raken. Daarom blijven we jongeren actief betrekken bij de ontwikkeling van onze gemeente. Jongeren brengen een waardevol perspectief in en helpen ons om beleid beter aan te laten sluiten bij hun leefwereld. 

Wat willen we bereiken/Wat gaan we daarvoor doen?

Naast de loon- en prijsstijging 2027 en de vastgestelde begrotingswijzigingen lichten wij bijgaande financiële verschillen op dit thema toe.

• Financiële toelichtingen

Specialistische Jeugdhulp

De totale lasten van de specialistische jeugdhulp bestaan uit de door de uitvoeringsorganisatie Jeugdregio Rijnmond (JR) ingekochte en gesubsidieerde regionale specialistische jeugdhulp en lasten van de uitvoeringsorganisatie JR. In de perspectiefnota 2027 is de actualisatie van de inleg o.b.v. de ontwerpbegroting JR 2027 + gemeentelijke zorgkosten verwerkt. In deze begroting wordt de actualisatie van de inleg o.b.v. de definitieve begroting JR 2027 + gemeentelijke zorgkosten verwerkt. Zie tabel 1.

Tabel 1: Inleg Nissewaard specialistische jeugdhulp (JR) 2027

* Gecorrigeerd voor rentebaten

O.b.v. de definitieve begroting JR 2027 + gemeentelijke zorgkosten is voor Nissewaard vanaf 2027, t.o.v. de ontwerpbegroting (verwerkt in PPN 2027), een jaarlijks voordeel van € 1,4 miljoen van toepassing. Zie tabel 2. Het voordeel in de definitieve begroting JR 2027 + gemeentelijke zorgkosten is deels te verklaren doordat de definitieve indexatie 2027 lager uitpakt dan opgenomen in de ontwerpbegroting. Het voordeel is mede te verklaren doordat deze is gebaseerd op de actuele realisatiecijfers JR waarbij de grootste daling te zien is op jeugdhulp met verblijf en de landelijke inkoop (landelijk transitie arrangement).

De definitieve begroting JR 2027/MJR + gemeentelijke zorgkosten voor Nissewaard is in de begroting Nissewaard 2027 verwerkt. Zie tabel 2.

Tabel 2: Voordeel in begroting Nissewaard 2027/MJR t.o.v. perspectiefnota 2027

* Gecorrigeerd voor rentebaten

Verschil begroting JR 2027 t.o.v. begroting JR 2026

De ontwerp begrotingswijziging JR 2026 is verwerkt in de PPN 2027. De definitieve begrotingswijziging JR 2026 zal worden verwerkt in de tweede tussenrapportage Nissewaard 2026. Conform PPN 2027 bedraagt de begroting JR 2026 + gemeentelijke zorgkosten voor Nissewaard € 39,3 miljoen. Het verschil van de begroting JR 2027 voor Nissewaard ad € 42,5 miljoen t.o.v. de begroting JR 2026 kan worden verklaard door de indexering 2027 en de trendmatige ontwikkelingen van de zorgkosten per gemeente. De trendmatige ontwikkeling is berekend aan de hand van de ontwikkeling van de zorgkosten per opdracht over de afgelopen jaren. Het meerjarenperspectief laat zien dat kostenbesparende maatregelen nodig zijn. In dit kader is in JR-verband de Regionale Bestuursopdracht Kostenbeheersing (RBOK) opgesteld. De RBOK is in februari 2024 door het AB-JR vastgesteld. De RBOK betreft een pakket aan maatregelen dat zich met name richt op verscherpte toepassing van bestaande kaders en contractafspraken met de zorgaanbieders om daarmee onnodig dure of doorlopende inzet van jeugdhulp te beperken.

De begroting van de specialistische jeugdhulp is onderverdeeld in:

A.    Lasten gerelateerd aan JR-besluiten:

• Subsidieverleningen door JR en uitvoeringskosten van JR.
• Hiervoor stelt het AB JR in de begroting de budgetten vast.
• De deelnemende gemeenten betalen hiervoor een deelnemersbijdrage.

B.     Lasten direct gerelateerd aan gemeentelijke besluiten:

• Dit zijn de zorgkosten van de gemeenten van regionale en landelijke jeugdhulpcontracten: de opdrachten A t/m E (waaronder verblijfszorg en ambulante zorg), Buitenregionale plaatsingen en Landelijke inkoop.
• Deze kosten vloeien voort uit gemeentelijke beschikkingen c.q. toewijzingen van jeugdhulp. Gemeenten bestellen daarmee leveringen van regionaal en landelijk gecontracteerde jeugdhulp.
• Voor de gemeentelijke zorgkosten stelt het AB JR o.b.v. het begrotingsadvies de bevoorschotting vast.
• JR betaalt de aanbieders en rekent de contracten jaarlijks af o.b.v.  productieverantwoordingen.
• De deelnemende gemeenten leggen hiervoor een voorschot gemeentelijke zorgkosten in.

Behandeling Jeugd lokaal

Het budget Behandeling Jeugd lokaal is vanaf 2027 ruim € 300.000 lager dan in 2026. Dit verschil is te verklaren door de incidentele extra lasten KDC-zorgcontinuïteit in 2026. De KDC-jeugdhulp was voorheen lokaal ingekocht via de Open House. Per 1 juli 2023 is dit overgegaan naar Daginvulling Jeugd, een gezamenlijke inkoop met de gemeente Voorne aan Zee. Het aantal ingekochte KDC-plekken is in de Daginvulling Jeugd echter te laag i.r.t. het aantal jeugdigen dat momenteel KDC-jeugdhulp heeft. Onder meer een tekort aan gespecialiseerd onderwijs bemoeilijkt in de praktijk de uitstroom uit het KDC. Dit maakt dat er relatief veel en lang KDC-zorgcontinuïteit nodig is. Hierdoor blijft een aantal jeugdigen langer o.b.v. de overeenkomst Open House zorg ontvangen. De ingekochte KDC-plekken via Daginvulling Jeugd zijn immers bezet.

Begeleiding Jeugd lokaal

Het budget Begeleiding Jeugd lokaal is vanaf 2027 € 372.000 hoger dan in 2026. Gezien de stijging van het aantal jeugdigen met Begeleiding Jeugd lokaal is het budget vanaf 2027 met € 272.000 opgehoogd (PPN 2027). Over de periode 2022 tot 2024 steeg het aantal jeugdigen met begeleiding. Van 2024 tot 2025 vlakte deze stijging af waarna het aantal jeugdigen met begeleiding vanaf 2025 tot heden weer sterker stijgt. Daarnaast is de begroting 2027 geïndexeerd.

Daginvulling Jeugd

De baten van het budget Daginvulling Jeugd zijn in 2026 incidenteel hoger dan in 2027. Dit betreft een incidenteel voordeel omdat de eindafrekening voor Daginvulling Jeugd 2025 van de gemeente Voorne aan Zee aan de gemeente Nissewaard € 165.000 hoger was.

De lasten van het budget Daginvulling Jeugd zijn vanaf 2027 per saldo 134.000 hoger dan in 2026. Enerzijds is de begroting 2026, vanwege een overheveling en een incidentele ophoging, € 283.000 hoger dan de begroting vanaf 2027. Anderzijds is de begroting 2027, vanwege indexering, hoger dan de begroting 2026. Aangezien in de contracten voor Daginvulling Jeugd een hogere indexering van toepassing is dan de gemeentelijke indexering, is vanaf 2027 een aanvullend bedrag voor indexering ad € 122.000 opgenomen (PPN 2027).  

CJG Jeugdgezondheidszorg

Op het budget CJG Jeugdgezondheidszorg is per saldo vanaf 2027 € 261.000 meer aan lasten begroot dan in 2026. Aangezien uit onderzoek bleek dat de beschikbare middelen ontoereikend waren voor de uitvoering van het wettelijke basispakket jeugdgezondheidszorg is de kindprijs opgehoogd. Dit is in de PPN 2027 verwerkt met een verhoging van het budget CJG Jeugdgezondheidszorg vanaf 2027 met € 270.000. Vanwege een incidenteel tekort op de huisvestingslasten is het budget in 2026 opgehoogd met € 52.000 (tweede tussenrapportage 2025). Daarnaast is het budget 2027 geïndexeerd.

JOT-Bemensing

Het budget JOT Bemensing (bedoeld voor algemeen toegankelijke jeugdhulp) is incidenteel in 2027 € 161.000 hoger dan in 2026. Dit is grotendeels gelegen in de in 2026 gestarte pilot om de werkwijze en de samenwerking met huisartsen verder uit te bouwen. Streven is om gedurende de pilot 200 huisartsenverwijzingen naar team Jeugd te geleiden in plaats van rechtstreeks naar Jeugdhulp, en de nieuwe werkwijze verder te concretiseren. Gedurende de pilot worden in 2026 (€ 106.000) en in 2027 (248.000) incidenteel extra middelen aan het JOT toegekend. Daarnaast is het budget 2027 geïndexeerd.

Dyslexie

Het budget Dyslexie is vanaf 2027 € 162.000 hoger dan in 2026. De gemeente is o.g.v. de Jeugdwet immers wettelijk verantwoordelijk voor (de bekostiging van) diagnostiek van dyslexie en behandeling van ernstige dyslexie. Per 1 januari 2027 lopen de huidige contracten voor de dyslexiezorg af. Vanaf 1 januari 2027 moeten de nieuwe contracten voor dyslexiezorg ingaan. Hiervoor wordt momenteel samen met de gemeente Voorne aan Zee een aanbestedingstraject doorlopen. Conform de Jeugdwet zijn gemeenten wettelijk verplicht om reële tarieven te betalen voor jeugdhulp. De tarieven moeten aansluiten bij de daadwerkelijke kosten van de zorg. Hierom dient de gemeente bij een nieuwe aanbesteding een tariefonderzoek te doen. Uit het tariefonderzoek blijkt dat de huidige dyslexietarieven niet meer reëel zijn en opgehoogd moeten worden. Dit maakt dat in deze begroting het budget Dyslexie vanaf 2027 wordt opgehoogd met € 150.000.

Personele lasten

De formatielasten zijn in 2027 € 630.000 hoger dan in 2026. Bij het opstellen van de begroting 2027 zijn de personele lasten geactualiseerd op basis van de meest recente formatie- en bezettingsgegevens, de geldende CAO-afspraken, actuele werkgeverspremies en opnieuw toegerekend aan de thema's. De afwijking ten opzichte van de begroting 2026 is het gevolg van deze actualisatie en herverdeling. Per thema kan dit leiden tot een positieve of negatieve afwijking ten opzichte van het voorgaande begrotingsjaar. De formatielasten zijn in 2028 € 219.000 lager dan in 2027, dit is gelegen in de afloop van tijdelijke formatie van de pilot om de werkwijze en de samenwerking met huisartsen verder uit te bouwen.  

Onttrekking reserve sociaal domein

In de begroting 2026 wordt € 1,7 miljoen onttrokken aan de reserve sociaal domein:

• Het gaat hierbij om onttrekkingen in de tweede tussenrapportage 2025 voor de alternatieve invulling van bezuinigingstaakstellingen maatwerk Jeugd voor € 1,1 miljoen. Hiervoor werd een deel van de incidentele middelen jeugdhulp 2023/2024 benut. Aangezien het kabinet had besloten tot compensatie van de incidentele tekorten jeugdhulp in 2023 en 2024, kregen gemeenten hiervoor incidentele middelen via de septembercirculaire 2025. De gemeente Nissewaard ontving in dit kader € 3,7 miljoen. Deze middelen werden toegevoegd aan de Reserve Sociaal Domein en t.b.v. de invulling van een aantal bezuinigingstaakstellingen 2026 werd € 1,1 miljoen onttrokken aan de Reserve Sociaal Domein.
• Eveneens gaat het om een onttrekking van € 318.000 voor de pilot om de werkwijze en de samenwerking met huisartsen verder uit te bouwen.
• Het gaat mede om een onttrekking van € 210.000 voor een budget dat met de tweede tussenrapportage 2025 is overgeheveld van 2025 naar 2026.
• Daarnaast gaat het om een onttrekking van € 95.000 voor de tijdelijke verlenging van de adviseur Jeugdhulp Rijnmond.
• Ook betreft het een onttrekking van € 52.000 met de tweede tussenrapportage 2025 voor het tekort op de huisvestingslasten voor Jeugdgezondheidszorg. 

In de begroting 2027 wordt € 880.000 onttrokken aan de reserve sociaal domein:

• Het gaat om een onttrekking van € 718.000 voor de pilot om de werkwijze en de samenwerking met huisartsen verder uit te bouwen.
• Het gaat eveneens om een onttrekking van € 114.000 voor de tijdelijke verlenging van de adviseur Jeugdhulp Rijnmond.
• Daarnaast gaat het om een onttrekking in de tweede tussenrapportage 2025 voor de alternatieve invulling van een bezuinigingstaakstelling maatwerk Jeugd voor € 49.000. Hiervoor werd een deel van de incidentele middelen jeugdhulp 2023/2024 benut. Aangezien het kabinet had besloten tot compensatie van de incidentele tekorten jeugdhulp in 2023 en 2024, kregen gemeenten hiervoor incidentele middelen via de septembercirculaire 2025. De gemeente Nissewaard ontving in dit kader € 3,7 miljoen. Deze middelen werden toegevoegd aan de Reserve Sociaal Domein en t.b.v. de invulling van een bezuinigingstaakstelling 2026 werd € 49.000 onttrokken aan de Reserve Sociaal Domein.   

In de begroting 2028 wordt € 229.000 onttrokken aan de reserve sociaal domein:

• Het gaat om een onttrekking van € 115.000 voor de pilot om de werkwijze en de samenwerking met huisartsen verder uit te bouwen.
• Ook gaat het om een onttrekking van € 114.000 voor de tijdelijke verlenging van de adviseur Jeugdhulp Rijnmond. 

Invulling bezuinigingstaakstelling thema Maatwerk Jeugd

Binnen het thema Maatwerk Jeugd wordt de bezuinigingstaakstelling RBOK deels in de begroting 2027 ingevuld, zie tabel 3.

Tabel 3: Invulling deel bezuinigingstaakstelling RBOK (Bedragen x € 1.000)

Toelichting invulling deel RBOK JR

In de Begroting Nissewaard 2027 wordt een deel van de bezuinigingstaakstelling RBOK JR structureel ingevuld. O.b.v. de definitieve begroting JR 2027 + gemeentelijke zorgkosten is voor Nissewaard vanaf 2027, t.o.v. de ontwerpbegroting (verwerkt in PPN 2027), een jaarlijks voordeel van € 1,4 miljoen van toepassing. Het voordeel in de definitieve begroting JR 2027 + gemeentelijke zorgkosten is deels te verklaren doordat de definitieve indexatie 2027 lager uitpakt dan opgenomen in de ontwerpbegroting. Het voordeel is mede te verklaren doordat deze is gebaseerd op de actuele realisatiecijfers JR waarbij de grootste daling te zien is op jeugdhulp met verblijf en de landelijke inkoop (landelijk transitie arrangement). Dit wordt ondersteund door de inzet vanuit de Taskforce Jeugd op doorstroming van 18-plussers uit de jeugdhulp naar een qua zorg meer passende omgeving zoals beschermd of begeleid wonen vanuit de Wmo. Eveneens wordt lokaal en regionaal gestuurd op het inzetten van ambulante begeleiding en pleeghulp (als dit mogelijk is) in plaats van jeugdhulp met verblijf. Het voordeel, t.o.v. de ontwerpbegroting, dat samenhangt met de actuele realisatiecijfers JR is mede te verklaren vanwege een daling op de landelijke inkoop (landelijk transitie arrangement). Hierbij gaat het om hoogspecialistische jeugdhulp die wordt ingekocht door de VNG. De uitvoeringsorganisatie JR dringt reeds geruime tijd bij de VNG aan op strakkere contractering en contractmanagement in deze. Met het voordeel, gebaseerd op de actuele realisatiecijfers JR, wordt de RBOK gedeeltelijk ingevuld. 

Actuele bezuinigingstaakstellingen thema Maatwerk Jeugd (gemeentelijk en vanuit de rijksoverheid)

In tabel 4 zijn de bezuinigingstaakstellingen opgenomen die na vaststelling van de begroting 2027 actueel zijn op het thema Maatwerk Jeugd:

Tabel 4: Actuele bezuinigingstaakstellingen thema Maatwerk Jeugd na vaststelling begroting 2027 (Bedragen x € 1.000)                                  

Toelichting actuele bezuinigingstaakstellingen Thema Maatwerk Jeugd

Bezuinigingstaakstellingen gemeente Nissewaard

Aanpak 10 duurste gezinnen 

Oorspronkelijk was in dit kader een taakstelling opgenomen inzake de invoering van de Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein (Wams). De beoogde invoering van de Wams was juli 2024 maar deze wet is voorlopig uitgesteld. Deze taakstelling omvat de aanpak van 20 complexe/dure casussen jeugdhulp. Vanuit het plan van aanpak Taskforce Jeugd Fase 2 worden inspanningen t.b.v. deze taakstelling verricht.

GRJR jeugd en lokale jeugdhulp 

Om deze taakstelling verder in te vullen is en wordt onder meer ingezet op de huisartsenroute, indicatiestelling, herziening van ingekochte voorzieningen voor jeugdhulp, samenwerking onderwijs-jeugdhulp en intensiveren rechtmatigheidscontroles. Dit is onderdeel van de Taskforce Jeugd. Aanvullend en samenhangend hiermee zijn de taakstellingen RBOK en Kortere trajectduur Jeugd opgenomen. Het open einde karakter van de jeugdhulp en de diverse wettelijke verplichtingen maken het een uitdaging om deze taakstelling te realiseren. Vanuit het plan van aanpak Taskforce Jeugd Fase 2 worden inspanningen t.b.v. deze taakstelling verricht.

Daginvulling Jeugd

Dit betreft jeugdhulp ter vervanging van reguliere dagactiviteiten van kinderen, zoals kinderopvang en onderwijs. Er is onderzoek uitgevoerd naar de verantwoordelijkheidsverdeling tussen onderwijs en gemeente. Uit het onderzoek blijkt dat de gemeente vaker jeugdhulp inzet dan nodig is maar voor daginvulling en specifiek voor het Kinderdagcentrum is dat erg ingewikkeld. In de praktijk vertraagt het tekort aan gespecialiseerd onderwijs de uitstroom uit het KDC. Vanuit het plan van aanpak Taskforce Jeugd Fase 2 worden inspanningen t.b.v. deze taakstelling verricht.

RBOK JR

De doorgaande kostenontwikkeling van de specialistische jeugdhulp leidt tot onhoudbaar grote druk op de gemeentefinanciën. In dit kader is in JR-verband de Regionale Bestuursopdracht Kostenbeheersing (RBOK) opgesteld. De RBOK betreft een pakket aan maatregelen dat zich met name richt op verscherpte toepassing van bestaande kaders en contractafspraken met de zorgaanbieders om daarmee onnodig dure of doorlopende inzet van jeugdhulp te beperken. De RBOK is in februari 2024 door het AB-JR vastgesteld. De financiële ambitie van de RBOK is een cumulatieve besparing op JR-niveau van ruim € 78 miljoen over 2024 t/m 2028. Vanuit het plan van aanpak Taskforce Jeugd Fase 2 worden inspanningen t.b.v. deze taakstelling verricht. Om deze taakstelling verder in te vullen wordt vanuit de Taskfoce Jeugd onder meer ingezet op de huisartsenroute, versterking van de samenwerking met Gecertificeerde Instellingen (GI's) en doorstroom van 18-plussers in Jeugdhulp met verblijf naar de Wmo.

Bezuinigingstaakstellingen Rijksoverheid

Korte trajectduur jeugdzorg

Deze bezuinigingstaakstelling betreft het onderdeel verkorten van de trajectduur Jeugdhulp. Deze korting is verwerkt in de Meicirculaire 2025 en treedt in werking vanaf 2028. De uitkering uit het gemeentefonds van Nissewaard wordt hiervoor vanaf 2028 verlaagd. Rijk en gemeenten gaan met de sector afspraken maken over hoe er beter op de trajectduur kan worden gestuurd zodat deze korter wordt. Aanvullend en samenhangend hiermee zijn de taakstellingen RBOK en GR Jeugd en lokale jeugdhulp opgenomen.

Eigen bijdrage jeugdzorg

De eigen bijdrage jeugdzorg is verwerkt in de Meicirculaire 2025 en treedt in werking vanaf 2028. De uitkering uit het gemeentefonds van Nissewaard wordt hiervoor vanaf 2028 verlaagd. De jeugdwet kent op dit moment geen eigen bijdrage. Het Rijk zal maatregelen moeten nemen om de invoering van de eigen bijdrage jeugdhulp vanaf 2028 mogelijk te maken. Momenteel is nog niet bekend welke maatregelen het Rijk hiervoor gaat nemen. Vooralsnog is de aanname dat als het Rijk de invoering van een eigen bijdrage mogelijk maakt dat wij als gemeente deze dan ook kunnen innen en dat dit budgetneutraal kan worden ingevoerd. Tegelijkertijd plaatsen we hierbij een kanttekening, de inregeling, uitvoering en inning van de eigen bijdrage zal immers gevolgen hebben voor de personele formatie. De Eigen bijdrage jeugdzorg is conform de Eigen bijdrage Wmo als een taakstelling opgenomen.

Wethouder Smeding

Commissie Sociaal Domein

Stichting CJG Rijnmond
Jeugdhulp Rijnmond

Verordening jeugdhulp Nissewaard 2026

Beleidsnotitie preventie jeugd
beleidsnotitie preventie

Regiovisie jeugdhulp Rijnmond

Iedere inwoner kan, ook bij een beperking, psychische kwetsbaarheid of een stapeling van problemen, zo zelfstandig mogelijk wonen, leven en deelnemen aan de samenleving. Kwetsbaarheid mag geen belemmering zijn om mee te doen. Daarom zetten wij in op passende ondersteuning die uitgaat van de eigen mogelijkheden van inwoners, de kracht van hun sociale netwerk en de voorzieningen in de wijk. Waar nodig bieden wij maatwerk, gericht op duurzame oplossingen en het versterken van zelfredzaamheid.

De gemeente biedt zowel algemeen toegankelijke voorzieningen als maatwerkvoorzieningen op grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Algemene voorzieningen, zoals maatschappelijk werk, cliëntondersteuning en welzijnsactiviteiten, vormen de basis. Wanneer deze ondersteuning onvoldoende is, kunnen inwoners gebruikmaken van maatwerkvoorzieningen, zoals huishoudelijke ondersteuning, begeleiding, hulpmiddelen of woningaanpassingen. De toegang hiertoe verloopt via zorgvuldig onderzoek naar de ondersteuningsvraag en de mogelijkheden van de inwoner en zijn omgeving.

Voor inwoners met complexe problematiek zijn er regionale voorzieningen voor maatschappelijke opvang, vrouwenopvang en beschermd wonen. Als centrumgemeente organiseert Nissewaard deze voorzieningen namens de gemeenten op Voorne-Putten, Goeree-Overflakkee en de Hoeksche Waard. Tegelijkertijd zetten we de komende jaren nadrukkelijk in op de beweging naar Beschermd Thuis: meer ondersteuning dichtbij huis, meer zelfstandig wonen met passende begeleiding en een kleiner beroep op regionale 24-uursvoorzieningen. Door te investeren in preventie, vroegsignalering, passende woonvormen en een sterk lokaal zorg- en ondersteuningsnetwerk willen we dak- en thuisloosheid voorkomen en de instroom in regionale voorzieningen beperken.

Binnen het thema Maatwerk volwassenen werken we integraal samen met zorg-, welzijns- en veiligheidspartners. We versterken de verbinding tussen zorg en veiligheid, zodat inwoners met psychische problematiek, verslaving of onbegrepen gedrag eerder passende ondersteuning ontvangen en escalatie wordt voorkomen. Deze inzet draagt bij aan sterke, leefbare wijken, waarin inwoners zo lang mogelijk zelfstandig kunnen wonen en deelnemen aan de samenleving.

Naast de loon- en prijsstijging 2027 en de vastgestelde begrotingswijzigingen lichten wij bijgaande financiële verschillen op dit thema toe.

• Financiële toelichtingen

Budget Vrouwenopvang

De lasten van het budget Vrouwenopvang (sociaal domein centrumtaken) zijn in 2026 € 143.068 hoger dan vanaf 2027. Dit is gelegen in een overheveling van 2025 naar 2026 en een reserveonttrekking in 2026:

1. De overheveling betreft € 93.167 en bestaat grotendeels uit de resterende middelen voor het Toekomstscenario Jeugd en Gezinsbescherming. Deze middelen heeft de rijksoverheid incidenteel toegekend aan de centrumgemeente Nissewaard voor de ZHE-regio. Dit betrof een incidentele bijdrage gedurende de jaren 2022 t/m 2025 (meicirculaire 2022). Eveneens betreft de overheveling teruggevorderde incidentele baten.
2. De onttrekking aan de reserve centrummiddelen bedraagt € 51.988 en is gedaan vanwege een voorzien tekort in 2026.

Budget huishoudelijke ondersteuning

Het budget voor huishoudelijke ondersteuning is in 2027 € 1,8 miljoen hoger dan het budget in 2026. Dit wordt verklaard door indexatie op basis van de OVA Index (€ 450.000), een te verwachten volumegroei van 4% op basis van het Wmo voorspelmodel (€ 450.000) en een ophoging van het budget vanwege aangepaste tarieven op dit product per 1 juli 2026 (€ 209.000). De ophoging van het budget in 2026 als gevolg de tariefaanpassing per 1 juli wordt verwerkt in de 2^e tussenrapportage 2026. In de begroting 2026 is tevens nog een bezuinigingstaakstelling op genomen van  € 700.000, dit zal in de 2e tussenrapportage 2026 worden afgeboekt. In 2027 is de taakstelling alternatief ingevuld en vanaf 2028 bedraagt de taakstelling nog € 653.000 (zie ook toelichting bij de taakstellingen hieronder). De taakstelling verklaart dus dat het budget in 2026 € 700.000 lager is dan het budget in 2027.

Budget Lokale preventie MO

Op het budget lokale preventie MO staan voor 2026 incidentele lasten ad € 989.018 geraamd voor de Hoogwerfsingel 2. Vanuit de 2e vrijval van de reserve centrummiddelen is € 1 miljoen ter beschikking gesteld voor het project Hoogwerfsingel 2. De middelen zijn destijds niet besteed in 2024 en overgeheveld. Hierdoor was zowel in 2025 als 2026 een bedrag ad € 500.000 geraamd. De resterende middelen 2025 ad € 489.018 zijn overgeheveld naar 2026 (PPN 2027). De gemeente is in afwachting van de overeenkomst tussen koper en verkoper voor de huisvesting van flexwoningen voor spoedzoekers op de Hoogwerfsingel 2. 

Budget Lokaal Beschermd Thuis

De lasten van het budget Lokaal Beschermd Thuis zijn in 2026 incidenteel € 1 miljoen hoger dan in 2027. Enerzijds is dit gelegen in de overheveling van € 1.850.000 van 2025 naar 2026 (tweede tussenrapportage 2025). De raad heeft destijds de middelen voor Nissewaard, uit de 2^e vrijval reserve centrummiddelen, ter beschikking gesteld om de maatregelen van het beleidsplan te realiseren (excl. de € 1 miljoen voor het project Hoogwerfsingel 2). Anderzijds is het verschil te verklaren doordat er € 845.000 minder aan de reserve sociaal domein wordt onttrokken (PPN 2027). In het beleidsplan zijn destijds, o.b.v. de toen bekende informatie, indicatieve maatregelen met een indicatieve begroting opgenomen. Vervolgens is dit uitgewerkt in het Uitvoeringsprogramma Woonzorgvisie. Het programma bevat een uitwerking van inhoudelijke maatregelen (projecten) inclusief begroting en dekking. Hierop is in het collegebesluit Uitvoeringsprogramma Woonzorgvisie Nissewaard/Beschermd Thuis Nissewaard de begroting voor Beschermd Thuis Nissewaard aangepast. In de PPN 2027 is eveneens opgenomen dat deze middelen  binnen de reserve sociaal domein gelabeld blijven aan Beschermd Thuis Nissewaard.

De lasten van het budget Lokaal Beschermd Thuis zijn in 2027 € 165.000 hoger dan in 2028. Dit is enerzijds gelegen in incidentele projectkosten ad € 60.000 in 2027. Daarnaast was voor Beschermd Thuis Nissewaard initieel vanaf 2027 een structurele taakstelling opgenomen omdat de beschikbare middelen dan niet meer kostendekkend zouden zijn voor de uitgaven en er een ‘verdieneffect’ wordt verwacht van het beleid. Aangezien het beleid later wordt gerealiseerd, vindt het ‘verdieneffect’ ook later plaats. Hierom is met de tweede tussenrapportage 2024 besloten om met resterende incidentele middelen de taakstelling Beschermd Thuis naar achteren te schuiven. Hierom is het bedrag ad € 250.000 niet in 2024 aan de reserve sociaal domein onttrokken maar deels in 2027 (€ 180.000) en deels in 2028 (€ 70.000).

De baten van het budget Lokaal Beschermd Thuis zijn in 2026 incidenteel € 108.000 hoger dan vanaf 2027. Dit is gelegen in een incidentele baat van de gemeente Voorne aan Zee ad € 108.000 in het kader van het langer openhouden van De Opstap. Omdat de 8 lokale gezinsopvangwoningen (die in plaats van De Opstap komen) gedurende 2026 volgtijdelijk in Nissewaard beschikbaar komen, moet er worden overbrugd. Ook Voorne aan Zee moet overbruggen. Hierom hebben de gemeenten Nissewaard en Voorne aan Zee besloten om De Opstap in 2026 langer open te houden en dit gezamenlijk te betalen. Vandaar de incidentele baat vanuit Voorne aan Zee in 2026.

Personele lasten

De formatielasten zijn in 2027 € 450.000 hoger dan in 2026. Bij het opstellen van de begroting 2027 zijn de personele lasten geactualiseerd op basis van de meest recente formatie- en bezettingsgegevens, de geldende CAO-afspraken, actuele werkgeverspremies en opnieuw toegerekend aan de thema's. De afwijking ten opzichte van de begroting 2026 is het gevolg van deze actualisatie en herverdeling. Per thema kan dit leiden tot een positieve of negatieve afwijking ten opzichte van het voorgaande begrotingsjaar.

Onttrekking reserve

In 2026 wordt in dit thema een bedrag ad € 3,6 miljoen onttrokken aan de reserve. In 2027 bedraagt de totale onttrekking € 331.000 en in 2028 € 70.000.

*Het in 2023 vastgestelde beleidsplan Beschermd Thuis in Nissewaard is gericht op kwetsbare inwoners met problemen bij het vinden of behouden van een thuis. In de PPN 2027 is verwerkt dat voor Beschermd Thuis Nissewaard € 846.997 minder aan de reserve sociaal domein wordt onttrokken. Deze middelen zijn binnen de reserve sociaal domein wel gelabeld aan het Uitvoeringsprogramma Woonzorgvisie/Beschermd Thuis Nissewaard. Voorgesteld wordt om deze gelden te storten in een aparte reserve Beschermd Thuis Lokaal.

• Taakstellingen 

In het thema maatwerk volwassenen worden de volgende taakstellingen in de begroting ingevuld:

Huishoudelijke ondersteuning

In de begroting 2027-2030 wordt voorgesteld om de taakstelling huishoudelijke ondersteuning incidenteel in 2027 alternatief in te vullen. In de septembercirculaire 2025 is besloten om de mutatie stelpost hoeveelheidsverschillen vanaf 2027 ten gunste te brengen van een stelpost hoeveelheidsverschillen Wmo. In de septembercirculaire 2025 is tevens aangegeven dat bij het opstellen van de begroting 2027-2030 hierover nader wordt geadviseerd. Nu de volumegroei voor de geraamde Wmo budgetten bij de perspectiefnota 2027 is meegenomen, is de stelpost hoeveelheidsverschillen in 2027 niet langer nodig en kunnen deze middelen incidenteel vrijvallen. In de begroting 2027-2030 wordt voorgesteld om deze vrijval in te zetten om de taakstelling huishoudelijke hulp in 2027 af te boeken.

   In het thema Maatwerk volwassenen zijn de volgende nog openstaande taakstellingen opgenomen.

Hieronder worden de openstaande taakstellingen in het thema maatwerk Volwassenen toegelicht.

Lokaal Beschermd Thuis

Met het beleidsplan Beschermd Thuis in Nissewaard wil de gemeente Nissewaard haar kwetsbare inwoners ondersteunen bij het vinden of behouden van een thuis. Voor Lokaal Beschermd Thuis geldt vanaf 2028 een structurele taakstelling omdat de begrote structurele lasten van de op te zetten voorzieningen dan hoger zijn dan het beschikbare budget en er een ‘verdieneffect’ wordt verwacht van het beleid. In dit kader geldt in 2028 een taakstelling van € 69.000 en vanaf 2029 een van € 140.000. Uitgangspunt hierbij is dat door het uitvoeren van het beleidsplan Beschermd Thuis andere lasten van de gemeente Nissewaard voldoende afnemen om dit beleid in de toekomst budgetneutraal te kunnen uitvoeren.  

Huishoudelijke hulp

Vanaf 1 mei 2025 wordt geïndiceerd conform het nieuwe normenkader. Toepassing van het nieuwe normenkader 2025 geeft houvast voor ons als gemeente om met professionals en aanbieders eenduidig en resultaatgericht te werken en faciliteert in het keukentafelgesprek met de inwoner om focus te houden op wat de cliënt écht nodig heeft aan huishoudelijke ondersteuning om zelfstandig te kunnen blijven wonen. De nieuwe indicaties laten een daling zien van het aantal geïndiceerde minuten huishoudelijke ondersteuning per week per cliënt. Op basis van het lager gemiddelde volume van deze indicaties is een deel van de bezuiniging al gerealiseerd.  De resterende taakstelling bedraagt na invulling van de taakstelling in 2027 nog € 653.155 structureel vanaf 2028. Om de nog openstaande taakstelling te kunnen realiseren wordt gemonitord of de nieuwe indicaties in 2026 ook uitkomen op een lager gemiddeld geïndiceerd bedrag. Daarnaast wordt per oktober 2026 gestart met een pilot voor wasgoedverzorging via een wasservice. Het wasgoed wordt bij inwoners thuis opgehaald en teruggebracht. Het gaat hierbij om het wasgoed van inwoners die via een Wmo-indicatie voor huishoudelijke ondersteuning recht hebben op wasgoedverzorging.

Uit eigen onderzoek en ervaringen van andere gemeenten blijkt dat deze werkwijze naar verwachting kostenefficiënter is, terwijl de kwaliteit van de dienstverlening op peil blijft. De wasservice wordt tijdens de pilot enkel ingezet bij nieuwe Wmo-cliënten en bij cliënten van wie de indicatie al herbeoordeeld zou worden. Daarbij blijft er ruimte voor maatwerk wanneer de wasservice in een individuele situatie niet passend blijkt te zijn. Met de pilot doet de gemeente ervaring op met de uitvoering via een wasservice en wordt onderzocht of de verwachte financiële voordelen in de praktijk worden gerealiseerd. Na zes maanden wordt deze werkwijze geëvalueerd. Daarbij worden de ervaringen van inwoners, de kwaliteit van de dienstverlening en de financiële effecten betrokken. Op basis van deze evaluatie besluit het college over het voortzetten van deze werkwijze, de voortgang van de pilot en het invullen van de nog openstaande bezuinigingstaakstelling.

Herinvoering Eigen bijdrage Wmo

Het abonnementstarief in de Wmo 2015 wordt afgeschaft. De invoering van de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage in de Wmo (ter vervanging van het abonnementstarief) is uitgesteld van 1 januari 2027 naar 1 januari 2028. Hierdoor is de eerder ingeboekte besparing in 2027 komen te vervallen. In de meicirculaire 2026 zijn de gemeenten hiervoor gecompenseerd.

Het uitgangspunt is dat zoveel mogelijk wordt aangesloten bij de vormgeving zoals die voorheen was, met oog voor inkomenseffecten en het beroep dat wordt gedaan op de Wmo. In het huidige wetsvoorstel afschaffing abonnementstarief Wmo 2015 verdwijnt het abonnementstarief niet alleen voor de huishoudelijke hulp, maar voor alle Wmo-voorzieningen waarop het abonnementstarief nu van toepassing is. Hiervoor is een wetsvoorstel voorbereid, waarop inmiddels de Raad van State advies heeft uitgebracht. Het wetsvoorstel bevint zich in de parlementaire behandelingsfase bij de Tweede Kamer.

De doorgevoerde korting in het gemeentefonds vanaf 2028 is in de begroting opgenomen als taakstelling.

Huishoudelijke hulp uit de Wmo/Vangnetregeling

Het kabinet heeft besloten dat huishoudelijke hulp niet langer via de Wmo wordt vergoed voor mensen die dit zelf kunnen betalen. Deze maatregel gaat in op 1 januari 2029. Hierdoor stopt huishoudelijke hulp als maatwerkvoorziening binnen de Wmo. Het gevolg is dat gemeenten minder kosten hebben voor deze voorziening. Omdat gemeenten minder hoeven uit te geven, wordt er juist geld uit het gemeentefonds gehaald. Voor Nissewaard -€ 6.920.660 in 2029 en -€ 7.115.216 in 2030. Hoewel huishoudelijke hulp grotendeels uit de Wmo verdwijnt, blijft de gemeente verantwoordelijk voor mensen die niet in staat zijn om dit zelf te regelen of te betalen. Voor deze groep wordt een vangnet ingericht. Hiervoor ontvangen gemeenten vanaf 2029 jaarlijks € 430 miljoen extra via het gemeentefonds. Dit bedrag wordt toegevoegd aan het cluster Individuele voorzieningen Wmo. Nissewaard ontvangt € 2.066.057 in 2029 en € 2.124.134 in 2030. Het saldo van deze bedragen zijn als taakstelling opgenomen in de begroting.

Wethouder Smeding

Commissie Sociaal Domein

Niet van toepassing

Doelennotitie 'Samenwerken aan een Beschermd Thuis op de ZHE'

Woonzorgvisie Nissewaard 2023 - 2040
Woonzorgvisie Nissewaard 2023 - 2040

Verordening maatschappelijke ondersteuning Nissewaard 2026
Verordening maatschappelijke ondersteuning Nissewaard 2026

Nadere regels maatschappelijke ondersteuning Nissewaard 2026
Nadere regels maatschappelijke ondersteuning Nissewaard 2026

Beleidsregels maatschappelijke ontwikkeling Nissewaard 2024
Beleidsregels maatschappelijke ondersteuning Nissewaard 2024

Verordening maatschappelijke ondersteuning in beschermde woonvormen Zuid-Hollandse Eilanden 2026
Verordening maatschappelijke ondersteuning in beschermde woonvormen Zuid-Hollandse Eilanden 2026

Verordening maatschappelijke opvang en vrouwenopvang Zuid-Hollandse Eilanden 2026
Verordening maatschappelijke opvang en vrouwenopvang Zuid-Hollandse Eilanden 2026

Uitvoeringsprogramma Woonzorgvisie 
Uitvoeringsprogramma Woonzorgvisie Nissewaard

Regiovisie huiselijk geweld en kindermishandeling Rotterdam Rijnmond 2024-2027
Samen de cirkel doorbreken

Inwoners die (tijdelijk) niet zelfstandig in hun levensonderhoud kunnen voorzien, ondersteunen wij met een passend vangnet. Wij zorgen voor een minimuminkomen en bieden begeleiding bij (arbeids- en taal) ontwikkeling, het vinden van duurzaam werk of, wanneer betaald werk nog niet mogelijk is, het vergroten van de maatschappelijke participatie. Daarbij werken wij samen met de gemeenten in de arbeidsmarktregio Rijnmond en sturen wij op het behalen van onze lokale en regionale doelstellingen.

Wij voeren onze wettelijke taken uit op het gebied van onder andere de Participatiewet (waaronder re-integratie), de Wet inburgering, de Wet educatie en beroepsonderwijs en het leefgeld voor ontheemden uit Oekraïne. Ook inwoners zonder uitkering kunnen ondersteuning krijgen bij het verkleinen van de afstand tot de arbeidsmarkt of vinden van (ander) werk. Waar nodig bieden wij beschut werk. Door landelijke ontwikkelingen en wetswijzigingen verwachten wij de komende jaren een groei van het aantal inwoners dat hiervan gebruikmaakt.

Wij zetten in op het voorkomen en vroegtijdig signaleren van schulden en armoede. Dit doen wij met de inzet van het gemeentelijke preventieteam, samenwerking met maatschappelijke partners en de uitvoering van gemeentelijke minimaregelingen.

Inburgeringsplichtigen begeleiden wij naar een zelfstandige deelname aan de samenleving met een combinatie van taalonderwijs, participatie en praktijkgerichte toeleiding naar werk.

Naast de uitvoering van onze reguliere taken werken wij binnen dit onderdeel aan de vastgestelde doelen en bijbehorende maatregelen.

Wat willen we bereiken/Wat gaan we daarvoor doen?

Naast de loon- en prijsstijging 2027 en de vastgestelde begrotingswijzigingen lichten wij bijgaande financiële verschillen op dit thema toe.

• Financiële toelichtingen

Uitkeringen in het kader van de Participatiewet, IOAW, IOAZ en de Bbz 2004

Het budget voor Participatiewet uitkeringen is in 2027 € 325.000 hoger dan in 2026. Het budget voor IOAW uitkeringen is in 2027 € 217.000 lager dan in 2026.

In de 2^e tussenrapportage 2025 zijn de aantallen uitkeringen geactualiseerd. In de perspectiefnota en de begroting 2027 is er nog geen aanleiding om de aantallen aan te passen. Bij de 2^e tussenrapportage 2026 zullen de aantallen uitkeringen worden geactualiseerd. Net als in de vorige begroting wordt in de begroting 2027-2030 voor de uitkeringen in het kader van de participatiewet, uitgegaan van een gelijkblijvend aantal. Het aantal IOAW-uitkeringen (Inkomensvoorziening voor oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers) is in 2025 wederom gedaald. De daling zal zich de komende jaren waarschijnlijk gaan doorzetten. De IAOZ uitkeringen (Inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen) blijven stabiel.  De BUIG-budgetten in de begroting 2027-2030 zijn gebaseerd op de volgende aantallen, waarbij de prognose van het budget per jaar gebaseerd is op het gemiddelde van de stand van 1 januari en de stand van 31 december.

Gebundelde uitkering BUIG (baten)

In dit thema wordt de gebundelde uitkering (BUIG) van het Rijk geraamd, voor het bekostigen van de uitkeringen in het kader van de participatiewet, IOAW, IOAZ en BBZ 2004 (levensonderhoud startende ondernemers) en voor de inzet van loonkostensubsidies. De baten zijn zowel in 2026 als vanaf 2027 geraamd op € 45,8 miljoen. In de 2e tussenrapportage 2025 is de prognose voor het laatst bijgesteld. Eind september 2026 volgt de definitieve toekenning van het BUIG budget voor 2026 en de voorlopige toekenning van het BUIG budget voor het jaar 2027. 

BUIG saldo

Met betrekking tot BUIG zijn de volgende budgetten in de begroting geraamd.

Re-integratie budget

In 2026 is het re-integratiebudget € 195.000 hoger vanwege een overheveling van het budget “implementatie van de participatiewet in balans”.  In de septembercirculaire 2025 zijn hiervoor middelen ontvangen. De implementatie van de wet Participatiewet in balans start op 1 januari 2026 en verschuift de focus van strenge handhaving naar vertrouwen, maatwerk en bestaanszekerheid. Gemeenten krijgen meer beleidsruimte om maatwerk te leveren, zoals bij giften, vermogen en mantelzorg. Het doel is een mensgerichte benadering ondersteund door vereenvoudigde regels en extra financiële middelen voor uitvoering.

ESF-subsidie

Het ESF (Europees Sociaal Fonds) verstrekt subsidies om banen te creëren en ervoor te zorgen dat iedereen in de Europese Unie mee kan doen, ongeacht beperkingen. Het helpt mensen die het moeilijk hebben om werk te vinden en mee te draaien in de maatschappij.

De ESF-middelen worden achteraf vastgesteld. In de jaarrekening 2025 is een inschatting gemaakt van de nog te ontvangen ESF gelden. De ESF middelen ad € 824.000 zijn ook overgeheveld naar de begroting van 2026 en zijn opgenomen als lasten voor uitgaven in het kader van re-integratie. Vanaf 2027 zijn nog geen middelen in de begroting geraamd voor ESF subsidies in het kader van re-integratie.

Opvang vluchtelingen Oekraïne

Voor de opvang Oekraïners zijn op dit moment drie locaties in gebruik (Bliekstaat 4, Molendijk te Zuidland en de Wieldijk te Heenvliet). De vergoeding per gerealiseerde opvangplek per dag is voor  2026 bepaald op € 44 per dag. Hier moeten alle exploitatiekosten van de opvanglocaties en de personele lasten uit worden voldaan. Daarnaast ontvangt de gemeente een vergoeding voor de kosten voor het leefgeld en voor realisatie en/of aanpassing van de opvanglocaties een transitievergoeding. Vanaf 1 januari 2027 vervalt de opvangregeling voor Oekrainers en deze wordt vervangen door de doelgroep flexibele regeling (DFR). Wat precies de consequenties zijn van deze wijziging is nog niet helemaal bekend. Dat maakt ook dat een raming voor 2027 nu nog lastig is maar uitgangspunt blijft budgettair neutraal. Bij een eerstvolgende tussenrapportage zou hierover meer duidelijkheid moeten zijn en kan de begroting ingevuld kunnen worden. Dit verklaart het verschil bij zowel bij de inkomsten als de uitgaven van € 5.058.000.

GR Voorne Putten Werkt

De GR Voorne-Putten Werkt is gericht op de uitvoering van de gemeentelijke taken op het gebied van de Wet sociale werkvoorziening (Wsw) en de Participatiewet. De jaarlijkse bijdrage bestaat uit de Wsw-middelen uit de integratie uitkering participatiewet en een aanvullende bijdrage van de gemeenten Nissewaard en Voorne aan Zee. De aanvullende bijdrage is afhankelijke van de kostprijs per SE (standaard-eenheid). De totale bijdrage aan de BV Voorne Putten Werkt bedraagt in 2026 € 10,48 miljoen. De kostprijs per SE is voor 2027 nog niet vastgesteld.  Nadere besluitvorming hierover volgt nog. In de begroting 2027 is vooralsnog rekening gehouden met bijdrage van € 10,54 miljoen.

Naast de exploitatiebijdrage voor de BV Voorne Putten werkt zijn vanaf 2025 structureel middelen geraamd ad circa € 300.000 voor infrastructuur sociale werkbedrijven. Deze middelen zijn via een decentralisatie uitkering aan de gemeente Nissewaard beschikbaar gesteld.

Uitvoering Wet Inburgering

Over 2025 heeft de gemeente Nissewaard recht op een vergoeding van € 304.000 inzake de Hotel-en accommodatieregeling (HAR) van het COA voor het huisvesten van statushouders in bijvoorbeeld hotels. Deze middelen zijn overgeheveld naar de begroting 2026.  In 2026 worden deze middelen ingezet om de hotelkosten van statushouders die in hotels verblijven (afkomstig vanuit een AZC) tot een geschikte sociale huurwoning gevonden is, te kunnen bekostigen. De regeling is bedoeld om de druk op de asielzoekcentra te verminderen en statushouders sneller te laten integreren.

SPUK Wet Inburgering

De middelen voor de Specifieke uitkering (SPUK) Wet Inburgering zijn in 2026 ad € 2.280.000 hoger dan het budget in 2027. Het gaat hier om de middelen die zijn overgeheveld van voorgaande jaren. Omdat het gaat om een SPUK is het budget zowel aan de lasten als aan de baten in 2026 hoger geraamd. Elk jaar ontvangt de gemeente Nissewaard gelden vanuit de SPUK Wet Inburgering. Het bedrag van de SPUK is bedoeld voor het uitvoeren van de taken van de gemeente in de Wet inburgering 2021. Bijvoorbeeld het inkopen van verschillende leerroutes, de maatschappelijke begeleiding van asielstatushouders, het organiseren van het traject rond de participatieverklaring (PVT) en de Module Arbeidsmarkt en Participatie (MAP). Tot en met 2025 ontving de gemeente ook een aanvullende SPUK voor de onderwijsroute met ingang van 2026 zijn deze gelden geïntegreerd in de SPUK Wet Inburgering waarmee er nog maar één SPUK bestaat. Aangezien de inburgeringstermijn drie jaar is en de leerroute ook meerdere jaren duurt, is het mogelijk om het niet-bestede deel van de SPUK door te schuiven naar 2026.

Anti-discriminatievoorziening

Het budget Anti-discriminatievoorziening is in 2026 € 195.000 hoger dan in 2027. Dit komt omdat regenboogmiddelen uit 2025 zijn overgeheveld naar 2026.  Na een zorgvuldig proces is in december 2024 de Visie op Inclusie door de raad vastgesteld. Dat was de reden om de middelen hiervoor (de regenboogmiddelen) over te hevelen naar 2025. Eenzelfde zorgvuldig proces resulteert in 2025 in het opstellen van de Inclusieagenda. Dit zal worden afgerond in Q4 van 2025 en implementatie zal in 2026 plaats gaan vinden.

Personele lasten

De formatielasten 2027 zijn € 1.790.592 hoger dan in 2026. Bij het opstellen van de begroting 2027 zijn de personele lasten geactualiseerd op basis van de meest recente formatie- en bezettingsgegevens, de geldende CAO-afspraken, actuele werkgeverspremies en opnieuw toegerekend aan de thema's. De afwijking ten opzichte van de begroting 2026 is het gevolg van deze actualisatie en herverdeling. Per thema kan dit leiden tot een positieve of negatieve afwijking ten opzichte van het voorgaande begrotingsjaar.

Garantiebanen

Bij het opstellen van de begroting 2027 zijn de personele lasten voor de Garantiebanen geactualiseerd op basis van de meest recente formatie- en bezettingsgegevens en actuele loonkostensubsidies en sociale verzekeringsvergoedingen.  In de afgelopen jaren is het aantal garantiebanen afgebouwd omdat vanaf 2026 een aanzienlijk lager budget is begroot. Het budget voor 2026 is incidenteel verhoogd door een overheveling uit 2025. Om te komen tot een gelijkblijvende begroting is voor de begroting 2027 een personele bezuinigingstaakstelling opgenomen van € 174.796, het verschil tussen de werkelijke kosten en de begroting 2027. In het komende begrotingsjaar zal gezocht worden naar een invulling voor deze taakstelling door bijvoorbeeld het niet invullen van vrijkomende vacatureruimte.

Onttrekking reserve

• In 2026 wordt € 1,7 miljoen onttrokken aan de reserve sociaal domein en € 97.000 aan de algemene reserve.  Het gaat hier om onttrekkingen voor budgetten die zijn overgeheveld van 2025 naar 2026.
• In 2027 wordt een bedrag ad € 605.824 onttrokken aan de reserve sociaal domein en gestort in de bestemmingsreserve ESF-re-integratie. Het Europees Sociaal Fonds (ESF) helpt mensen hun beroepsvaardigheden en arbeidskansen te verbeteren. De gemeente Nissewaard particpeert in een aantal ESF-subsidies via de Arbeidsmarktregio Rijnmond. Het algemene doel van het ESF is de uitvoering van aanvullend arbeidsmarktbeleid ter ondersteuning van de werkgelegenheid. Een groot deel van de subsidie is bedoeld voor de arbeidsmarkttoeleiding van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. In de besluitvorming rondom de ESF aanvragen is besloten om de middelen die ontvangen worden in het kader van de ESF-gelden bestemd blijven voor het doel van de subsidiering namelijk de re-integratie van betrokkenen. Naast de ESF bedragen die zijn overgeheveld van 2025 naar 2026 is in de reserve sociaal domein nog een bedrag ad € 605.824 gelabeld aan ESF subsidies. Voorgesteld wordt om deze gelden te storten in een aparte reserve ESF re-integratie.
• In 2027 wordt het onbestemde deel van de reserve sociaal domein, een bedrag ad € 8,8 miljoen, onttrokken aan de reserve sociaal domein en gestort in de algemene reserve.  

Wethouder Stengs

Commissie Sociaal Domein

Voorne-Putten Werkt

Werk:

College-besluit Aantal beschutte werkplekken Nissewaard 2017

Besluit van de raad van de gemeente Nissewaard, houdende regels voor de gemeentelijke ondersteuning op het gebied van zelfredzaamheid en participatie (Verordening participatiewet Nissewaard 2023) | Lokale wet- en regelgeving

Inkomen:

Beleidsregels Schuldhulpverlening Nissewaard 2020

Beleidsregels Participatiewet 2023

Nota Financiële keten in beeld

Nota Grip op beschermingsbewind

College-besluit Kansen voor alle kinderen

Inburgering:

College-besluit Participatieverklaring

Beleidskader inburgering Voorne-Putten, de aanpak van Nissewaard op anderstaligen

De gemeente Nissewaard werkt aan een gezonde en veerkrachtige samenleving waarin inwoners zo gezond mogelijk kunnen opgroeien, leven en ouder worden. Vanuit de Wet publieke gezondheid heeft de gemeente een wettelijke verantwoordelijkheid voor onder andere gezondheidsbevordering, jeugdgezondheidzorg, ouderengezondheidszorg en infectieziektebestrijding. De uitvoering hiervan ligt grotendeels bij de GGD Rotterdam-Rijnmond en het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) Rijnmond. Zij werken vanuit regionale strategische agenda's die samen met de gemeenten in de regio Rotterdam-Rijnmond worden opgesteld. 

Naast deze wettelijke taken voert Nissewaard eigen lokaal gezondheidsbeleid. Daarbij ligt de nadruk op het verkleinen van gezondheidsverschillen en het versterken en preventie en een gezonde leefomgeving. Het lokale beleid sluit aan bij landelijke en regionale ontwikkelingen en akkoorden, waaronder het Integraal Zorgakkoord (IZA), het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). 

De gemeente werkt hierbij samen met inwoners, maatschappelijke partners, zorg- en welzijnsorganisaties en de GGD aan een samenhangende lokale aanpak waarin preventie, vroegsignalering en het versterken van gezondheid centraal staan. 

Wat willen we bereiken/Wat gaan we daarvoor doen?

Bij dit thema zijn geen beleidsindicatoren van toepassing.

Naast de loon- en prijsstijging 2027 en de vastgestelde begrotingswijzigingen lichten wij bijgaande financiële verschillen op dit thema toe.

• Financiële toelichtingen

Integraal Zorgakkoord (Spuk IZA) 

De Spuk IZA loopt formeel van 2023 tot en met 2026. Vanaf 2027 wordt de beweging naar passende zorg verbreed en overgeheveld naar een nieuwe opzet, de specifieke uitkering Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord & Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg (Spuk AZWA & HLO).  Om die reden zijn zowel de rijksinkomsten als het budget vanaf 2027 leeg, het budget voor 2026 bedraagt € 3.179.647.

 Brede Spuk

Sinds 2023 ontvangen gemeenten de specifieke uitkering Brede Spuk. Vanaf 2027 eindigt de Brede Spuk en in plaats daarvan start de regeling Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord & Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg (Spuk AZWA & HLO). Voor het onderdeel Brede Regeling Combinatiefuncties (BRC)  uit de Brede Spuk is een ander spoor ingericht, namelijk de Spuk Sport en Bewegen en BRC-regeling 2027-2029. Dit betreft een samenvoeging van de Spuk Stimulering Sport en de BRC. Het budget voor deze regeling worden met de septembercirculaire bekend gemaakt. De budgetten van de Brede Spuk zijn per 2027 teruggebracht naar nihil (uitgezonderd de BRC welke nader wordt toegelicht bij Programma 4, Thema Sport). Binnen dit Thema bedragen de begrote baten van  de Brede Spuk budgetten voor 2026 € 754.909 en de begrote lasten € 699.909.  
Met de 2e Turap 2026 wordt een correctie doorgevoerd op de diverse budgetten om de baten en lasten aan te sluiten (dit is met de 1e turap abusievelijk niet verwerkt) evenals het totaal van de budgetten, waarvan een gedeelte is begroot binnen programma 4 thema Sport.

Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord & Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg (Spuk AZWA & HLO)

De regeling (specifieke uitkering) AZWA & HLO betreft een volledig ontschotte regeling voor de periode 2027-2029. Een van de speerpunten uit het AZWA is de beweging van zorg naar gezondheid en welzijn. Basisfunctionaliteiten zijn o.a. mentale gezondheid, kansrijk opgroeien, gezonde leefstijl en vitaal ouder worden. De middelen zijn verdeeld in een lokaal- en een regionaal deel. De regio is gelijk aan die van de (voormalige) Spuk IZA. Voor de jaren 2027-2029 ontvangen wij in totaal respectievelijk € 5.844.340, € 7.070.408 en € 5.728.795.

Wethouder Smeding

Commissie Sociaal Domein

GGD Rotterdam-Rijnmond
Stichting CJG Rijnmond

Nota Gezondheidsbeleid Nissewaard 2022-2026

Gezonde generatie 2040

GALA

Regioplan Integraal Zorgakkoord