Algemeen

1.1 Van opgave naar oplossing

Voor u ligt de eerste begroting van dit nieuwe college. Met ons coalitieakkoord Van Opgave naar Oplossing hebben we de koers voor de komende jaren uitgezet. Met deze begroting zetten we de volgende stap. De ambities uit het coalitieakkoord krijgen voor het eerst concreet hun plek en we laten zien waar we in 2027 mee aan de slag gaan.

Met deze begroting willen we verder bouwen aan Nissewaard. Aan een gemeente waar het prettig wonen, werken en leven is. We gaan verder met de woningbouwopgave, investeren in onze wijken en kernen en werken aan goede scholen en voorzieningen. We blijven werken aan een veilige en leefbare gemeente, waarin inwoners mee kunnen doen en de ondersteuning krijgen die nodig is. Ook sport, cultuur, evenementen, recreatie en een sterke lokale economie dragen bij aan een aantrekkelijk Nissewaard. Niet alles kan tegelijk. Dat vraagt om keuzes en focus op wat nodig is en waar we het verschil kunnen maken.

Nissewaard verdient het om in te investeren

De opgaven waar Nissewaard voor staat zijn groot. Onze openbare ruimte, scholen en maatschappelijk vastgoed staan voor forse onderhouds- en vervangingsopgaven. In de wijken De Akkers, Noord, Waterland en De Hoek komen fysieke en sociale vraagstukken steeds nadrukkelijker samen. Die opgaven verdwijnen niet door te wachten. Nissewaard verdient het om in te blijven investeren. In onze inwoners, onze wijken en kernen en in de toekomst van onze gemeente.

Daarom maken we in deze begroting hiervoor ook daadwerkelijk extra middelen vrij. We investeren in het onderhoud en de vervanging van scholen en maatschappelijk vastgoed en gaan door met de grote vervangingsopgave in de openbare ruimte. Daarbij kijken we verder dan afzonderlijke projecten. Juist door werkzaamheden en investeringen waar mogelijk met elkaar te verbinden, kunnen we koppelkansen benutten en meer bereiken met de beschikbare middelen. Wij nemen daarmee zelf verantwoordelijkheid en zetten stappen, maar kunnen deze omvangrijke opgave niet alleen dragen. Daarom zetten we samen met de andere New Town-gemeenten de lobby richting het Rijk voort, voor erkenning van de omvang en urgentie van de problematiek en voor de financiële steun die nodig is.

De bredere wens vanuit de raad om de hondenbelasting af te schaffen krijgt in deze begroting ook een plek. Om onze ambities waar te kunnen maken, hebben we ook een slagvaardige organisatie nodig die mee kan bewegen met ontwikkelingen in de samenleving en haar dienstverlening steeds slimmer en efficiënter organiseert. Zo blijft het niet bij ambities, maar zetten we stappen om van opgave naar oplossing te komen.

Ambitieus én financieel realistisch

Investeren kan alleen als we financieel verantwoord blijven handelen. We benutten onze incidentele financiële ruimte om noodzakelijke investeringen en ambities in beweging te krijgen. Daarvoor doen we een beroep op de algemene reserve, maar wel op een manier waarbij voldoende ruimte overblijft om tegenvallers op te vangen. Voor structurele uitgaven blijft structurele dekking nodig.

De eerder ingezette bezuinigingen moeten worden gerealiseerd. We kijken ook kritisch naar onze bestaande budgetten en waar we scherper kunnen begroten. Ook onderzoeken we of het mogelijk en verantwoord is om voor bepaalde investeringen een afschrijvingstermijn van 50 of 60 jaar te hanteren. Daarmee kan ruimte ontstaan om de grote vervangingsopgaven de komende jaren beter op te vangen.

Daarmee zijn de financiële zorgen niet verdwenen. Het meerjarenperspectief voor 2029 en 2030 is nog niet sluitend en belangrijke onzekerheden blijven bestaan. De financiering van de jeugdzorg, de uitwerking van de adviezen van de Commissie Van Ark en de ontwikkeling van het gemeentefonds kunnen grote gevolgen hebben voor onze financiële positie. Het Rijk heeft toegezegd gevolg te geven aan de uitkomsten van de Commissie Van Ark. Of dit uiteindelijk voldoende is om de financiële tekorten bij de jeugdhulp op te lossen, zal moeten blijken. Het blijft dus spannend.

Als structurele oplossingen vanuit het Rijk uitblijven, kan dat de komende jaren opnieuw om keuzes vragen. Als dat nodig is, komen we daar bij uw raad op terug om deze keuzes samen te maken.

Om dit voor te bereiden gaan we hier proactief mee aan de slag. Het is immers goed om een “plan B” te hebben. Bij de Perspectiefnota 2028 willen we over een concreet plan beschikken om met uw raad te bepalen welke maatregelen noodzakelijk zijn om tot een sluitende (meerjaren)begroting te komen. Als eerste stap in het opstellen van “plan B” zal op korte termijn met de auditcommissie van gedachten gewisseld worden over hoe het proces aan te pakken. Dit zal vervolgens als input dienen voor het opstellen van een plan van aanpak. Zo bereiden we ons tijdig voor op verschillende ontwikkelingen.

Van opgave naar oplossing naar doen

Van Opgave naar Oplossing betekent niet dat alles in één keer kan of hoeft. Aan een aantal grotere en meer integrale opgaven werken we de komende periode verder. Ondertussen beginnen we waar het kan, maken we keuzes en investeren we waar dat nodig is.

Met deze begroting zetten we een stevige eerste stap in deze bestuursperiode. We willen verschil maken voor onze inwoners en ondernemers en blijven investeren in de toekomst van Nissewaard. In de volgende hoofdstukken laten we zien waar we in 2027 en verder het verschil willen maken: in sterke wijken en kernen, in kansen voor onze inwoners en in een gemeente waar het goed wonen, werken en leven is.

1.2 Investeren in sterke wijken en kernen

Nissewaard werkt aan een aantrekkelijke, leefbare en toekomstbestendige gemeente waar inwoners prettig kunnen wonen, werken, ontmoeten en recreëren. De opgaven rond wonen, openbare ruimte, gebiedsontwikkeling, economie, voorzieningen en sociale samenhang hangen daarbij nauw met elkaar samen.

De New Town-problematiek vraagt daarbij nadrukkelijk aandacht: Nissewaard heeft als voormalig groeikern, te maken met leefbaarheid die onder druk staan. Ook sociaaleconomische ontwikkelingen, sociale cohesie en de woningvoorraad vragen aandacht. We willen deze opgave integraal aanpakken en blijven bij het Rijk aandacht vragen voor structurele ondersteuning van de New Towns. We kunnen en mogen namelijk niet afwachten. Als we nu geen extra stappen zetten dan verergeren de problemen én wentelen we die af op volgende generaties. We moeten daarom scherpe keuzes maken om de negatieve trend te keren met nu ingrijpen en gericht investeren in de toekomst van Spijkenisse.

De openbare ruimte vormt een belangrijke basis voor de leef- en woonomgeving. De komende jaren ligt de focus op de grote onderhouds- en vervangingsopgave in de oudere wijken. In 2027 gaat het onder andere om herstraatprojecten in Maaswijk, reconstructies van wegen, onderhoud en vervanging van bruggen, renovatie van speelplaatsen en vervanging van sportvoorzieningen. Waar mogelijk wordt hierbij de verbinding gezocht met duurzaamheid en ecologie. Met een Strategisch Asset Management Plan werken we aan financieel toekomstbestendig beheer.

Ook woningbouw en herstructurering bieden kansen om wijken en kernen te versterken. We zetten in op een meer gevarieerde woningvoorraad, met passende huisvesting voor ouderen, starters en andere doelgroepen. Ontwikkelingen in onder meer het stadscentrum, Noord, De Hoek, Waterland, De Akkers, Nieuw Zuid en rond metro- en busstation Spijkenisse Centrum worden verbonden met voorzieningen, groen, ontmoeting en economische ontwikkeling.

Voor de kernen staat een gebiedsgerichte aanpak centraal. Woningbouw, voorzieningen, bereikbaarheid, natuur en landbouw worden integraal afgewogen om de vitaliteit van de kernen en het landelijke gebied te behouden. Daarbij kijken we ook hoe we initiatieven van inwoners meer ruimte kunnen geven en verder kunnen stimuleren. Zo werken we samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners aan een duurzaam en veerkrachtig Nissewaard richting 2050.

Veiligheid

Een veilige gemeente maken we samen: met inwoners, maatschappelijke organisaties, woningcorporaties, politie, jongerenwerk en andere partners. Nissewaard is een veilige gemeente, maar ook hier ervaren inwoners soms overlast, criminaliteit of gevoelens van onveiligheid. In 2026 stellen we samen met onze partners een nieuw Integraal Veiligheidsplan (IVP) op.

Het plan moet richting geven aan de gezamenlijke aanpak van veiligheid en leefbaarheid in Nissewaard en zorgen voor een sterke samenwerking tussen alle betrokken partners, binnen én buiten onze gemeente. Hierin willen we in deze bestuursperiode extra aandacht geven aan veiligheid in wijken, zorg en veiligheid en onze jeugd. We blijven daarom ook inzetten op jeugdboa’s die zichtbaar aanwezig zijn, vroegtijdig signaleren en bijdragen aan het voorkomen van escalatie en afglijden naar criminaliteit. We vinden het belangrijk dat boa’s veilig hun werk kunnen doen en goed samenwerken met politie, jongerenwerk en andere partners. Boa’s en wijkagenten moeten zichtbaar en aanspreekbaar zijn in de wijk. Ook zetten we in op veilige uitgaansgebieden. Het college stelt hiervoor middelen beschikbaar voor de inzet van horecastewards. Daarnaast blijven we cameratoezicht inzetten om een veilige woon- en leefomgeving te waarborgen. Voor een efficiëntere uitvoering van het cameratoezicht, organiseren we een gemeentelijke uitkijklocatie.

Met de inzet van de aanpak ‘Preventie met Gezag’ investeren we samen met scholen, onderwijsinstellingen, jongerenwerk, politie, jeugdboa’s en maatschappelijke partners in het verminderen en zoveel als mogelijk voorkomen van jeugdcriminaliteit én het versterken van perspectief voor jongeren. De extra middelen die hiervoor vanuit het Rijk beschikbaar zijn gesteld, zijn tijdelijk en lopen af per 1 juli 2027. Er zijn signalen dat Preventie met Gezag daarna wordt voortgezet, maar op dit moment is nog niet duidelijk in welke vorm en welke middelen daarvoor beschikbaar komen. Daarom blijven we bij het Rijk aandacht vragen voor de specifieke opgaven in Nissewaard en de noodzaak van structurele ondersteuning en financiering, onder andere in relatie tot de New Town-problematiek.

Slim Beheer

De openbare ruimte is het visitekaartje van Nissewaard en wordt voor een zeer groot deel bepaald door de inrichting, het beheer en het onderhoud van de openbare ruimte. Het weerspiegelt de belangrijkste betekenis die wij als gemeente aan de openbare ruimte geven. Daarnaast is het een belangrijk instrument om de sociale ambitie te vorm te geven en te versterken. Ze vormt de publieke verblijfs- en ontmoetingsplek, bepaalt de leef- en werkomgeving en draagt bij aan de algemene gezondheid en sociale veiligheid. Als New Town (voormalig groeikern) staat Nissewaard met het beheer van de openbare ruimte voor een grote uitdaging. Verschillende wijken hebben eenzelfde aanlegperiode waarmee assets/kapitaalgoederen als wegen, groen, bruggen, openbare verlichting en speelvoorzieningen tegelijkertijd toe zijn aan vervanging. Daar komt bij dat de relatief jongere wijken als de Schenkel en Maaswijk in Spijkenisse toe zijn aan de eerste onderhoud maatregelen, waardoor we in Nissewaard voor een dubbele beheeropgave staan: vervanging en groot onderhoud. Dit doen we zo integraal mogelijk.

De focus komt te liggen op de uitvoering van de projecten van groot onderhoud en vervangingen die zijn opgenomen in het uitvoeringsplan beheer openbare ruimte 2027-2030. Vanaf 2027 wordt onder andere gewerkt aan de herstraatprojecten in Maaswijk, 7 reconstructies van wegen, het groot onderhoud aan 4 fietsbruggen, de vervanging van ruim 30 bruggen, de renovatie van 56 speelplaatsen en de vervanging van 19 sportvoorzieningen. 

Wijkontwikkeling in relatie tot wonen

We werken aan gebiedsontwikkelingen die bijdragen aan sterke wijken, vitale kernen en een toekomstbestendige leefomgeving, bijvoorbeeld in Spijkenisse, Zuidland en Heenvliet. We verkennen met woningcorporaties en andere partners de herstructurering en vernieuwing van delen van de woningvoorraad in De Akkers, Waterland, De Hoek, Noord, Groenewoud en Gildenwijk. Daarbij kijken we ook naar de waardering van de bestaande woningvoorraad en welke stappen we daarin kunnen maken.

Nissewaard is al vele jaren de thuisbasis van inwoners die binnen onze gemeente werken, maar daarnaast de plek waar vele mensen die in de haven en elders in de regio werken thuiskomen. Met een gevarieerd aanbod aan woningen willen we een fijn thuis bieden aan onze huidige inwoners én nieuwe inwoners aantrekken. We zorgen voor kwalitatief goede woningen die goed aansluiten op de behoeften en die de leefbaarheid in Nissewaard versterken. We spelen in op veranderende woonwensen en zorgen voor een passend aanbod voor elke levensfase en voor verschillende doelgroepen. We gaan ook flexwoningen realiseren. Het doel is om de helft daarvan in de huidige collegeperiode te realiseren en dat de andere helft in de voorbereidende fase verkeert.

1.3 Kansen voor inwoners

We zien dat de samenleving verandert. De druk op mantelzorgers, vrijwilligers en professionals in zorg en ondersteuning neemt toe en hulpvragen worden complexer. In sommige buurten zijn meer hulpvragen dan elders en de dubbele vergrijzing zorgt voor nieuwe uitdagingen. Dit vraagt om andere manieren van samenwerken, meer aandacht voor preventie en een goede sociale basis.

We versterken daarom de verbinding tussen inwoners en organisaties, stimuleren ontmoeting en participatie en creëren ruimte voor inwoners om zelf initiatief te nemen. We gaan aan de slag met onder andere het vergroten van eigen regie en samenredzaamheid, maar ook met het stimuleren van een gezonde leefstijl en ondersteuning van vrijwilligers en vrijwilligersorganisaties.

We vinden het belangrijk dat kinderen en jongeren met evenveel kansen opgroeien in een omgeving waarin zij worden uitgedaagd om hun talenten te ontwikkelen en het beste uit zichzelf te halen. Daarom zetten we in op het voorkomen van achterstanden en een goede aansluiting tussen onderwijs, ondersteuning en de arbeidsmarkt. Vraagstukken rondom opgroeien, ondersteuning en veiligheid hangen vaak nauw met elkaar samen. Daarom stimuleren we een integrale aanpak van onderwijs, jeugd, zorg en veiligheid bij kinderen, jongeren en gezinnen.

Iedereen moet naar vermogen mee kunnen doen, ongeacht achtergrond of beperkingen. Wij ondersteunen inwoners die niet kunnen werken bij hun ontwikkeling en participatie, en bieden financiële hulp aan mensen rond het sociaal minimum. Daarbij ligt de nadruk op het voorkomen van verdere schulden en het bevorderen van maatschappelijke participatie. Daarom zetten wij onze preventieve aanpak van schulden, armoede, energiearmoede en kansenongelijkheid voort. Om mensen aan de slag te krijgen en houden is een goede match essentieel. We helpen dan ook bij het vinden van werk. Daarbij komt op matching vanuit zogeheten softskills en interesses meer centraal te staan dan het traditionele curriculum vitae.

Onderwijskansen

We willen dat kinderen en jongeren in Nissewaard de kans krijgen om zich te ontwikkelen en hun talenten te benutten. Dat begint al op jonge leeftijd. Deze bestuursperiode lopen het beleid voor voor- en vroegschoolse educatie (VVE), het onderwijskansenbeleid en de huidige afspraken binnen de Lokale Educatieve Agenda (LEA) af. Dit biedt de mogelijkheid om samen met onderwijs, kinderopvang en peuteropvang nieuwe afspraken te maken over kansengelijkheid, taalontwikkeling, talentontwikkeling en het voorkomen van onderwijsachterstanden.

Die ontwikkellijn willen we ook daarna voortzetten. We stimuleren de samenwerking tussen onderwijs en andere partners en zetten in op een goede aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. Onze ambitie is om Nissewaard verder te ontwikkelen als dé regionale plek voor MBO-onderwijs, met een breed en volwaardig aanbod. Ook zetten we ons in om HBO-onderwijs naar Nissewaard te halen. Zo bieden we jongeren meer mogelijkheden om zich in Nissewaard en de regio te ontwikkelen en sluiten we het onderwijs beter aan op de arbeidsmarkt.

Onderwijshuisvesting
Nissewaard werkt al enige tijd samen met het primair en voortgezet onderwijs aan een grote vervangingsopgave van de onderwijshuisvesting. Dit gebeurt aan de hand van meerjarige Integrale Huisvestingsplannen die doorlopen tot 2042. Samen met het onderwijs werken we verder aan de ontwikkeling en herijking van deze plannen, zodat deze blijven aansluiten bij de ontwikkelingen en opgaven voor de komende jaren. Voor de nog te realiseren grotere nieuwbouw- en renovatieprojecten van schoolgebouwen is integraliteit met gebiedsontwikkelingen in de verschillende wijken het uitgangspunt. Bij de herinrichting van het gebied rondom de Heijwegenlaan en Elementen-Schenkel de huisvesting is het de bedoeling dat ook de huisvesting van onderwijs daar onderdeel van uitmaakt. Dezelfde integrale insteek geldt ook voor een dergelijke ontwikkeling in de wijk Noord in Spijkenisse.

Jeugd: samenwerking met huisartsen en onderwijs
De Taskforce Jeugd heeft inmiddels gezorgd voor meer grip op de beheersbaarheid van de kosten van lokaal ingekochte jeugdhulp. De volgende stap is om nog meer in te zetten op hulp die we dichtbij jeugdigen en ouders kunnen bieden en daardoor verwijzingen naar specialistische jeugdhulp verminderen. We zagen al eerder dat jeugdhulp de afgelopen jaren vaak is ingezet, ook als er andere oplossingen mogelijk of zelfs beter kunnen zijn. Daarom is in 2026 een pilot gestart om de werkwijze en de samenwerking met huisartsen verder uit te bouwen. Het is de bedoeling dat we 200 huisartsenverwijzingen naar team Jeugd doorleiden in plaats van rechtstreeks naar jeugdhulp. Deze nieuwe werkwijze gaan we verder concretiseren en we gaan aan de slag met de samenwerking tussen onderwijs en jeugdhulp. Naast deze inzet zetten we ook op andere onderdelen in, zoals de samenwerking met onderwijs, gecertificeerde instellingen en met de Wmo voor een betere doorstroming van 18-plussers.

Maatschappelijke opvang
Voor inwoners met complexe problematiek zijn er regionale voorzieningen voor maatschappelijke opvang, vrouwenopvang en beschermd wonen. Als centrumgemeente organiseert Nissewaard deze voorzieningen namens de gemeenten op Voorne-Putten, Goeree-Overflakkee en de Hoeksche Waard. Tegelijkertijd zetten we de komende jaren nadrukkelijk in op de beweging naar Beschermd Thuis: meer ondersteuning dichtbij huis, meer zelfstandig wonen met passende begeleiding en een kleiner beroep op regionale 24-uursvoorzieningen. Door te investeren in preventie, vroegsignalering, passende woonvormen en een sterk lokaal zorg- en ondersteuningsnetwerk willen we dak- en thuisloosheid voorkomen en de instroom in regionale voorzieningen beperken.

1.4 Een gemeente waar het goed wonen, werken en leven is

Nissewaard heeft veel te bieden. Van de kansen die het havengebied biedt tot onze recreatiegebieden, van sportverenigingen en evenementen tot cultuur en erfgoed in onze kernen. Samen maken zij Nissewaard tot een gemeente waar altijd iets te beleven is en waar inwoners, ondernemers en bezoekers zich thuis kunnen voelen. Goede bereikbaarheid en de mogelijkheid om veilig van A naar B te reizen zijn daarbij onmisbaar.

Juist deze voorzieningen, activiteiten en initiatieven maken een gemeente aantrekkelijk. Ze zorgen voor ontmoeting, ontspanning, werkgelegenheid en levendigheid. Ze geven kleur aan onze wijken en kernen en dragen bij aan de identiteit van Nissewaard. Een goede bereikbaarheid over weg, water en openbaar vervoer helpt om inwoners, bezoekers en ondernemers met elkaar te verbinden.

Daarom blijven we investeren in een ondernemend, levendig en aantrekkelijk Nissewaard. We geven ruimte aan initiatief en versterken de verbinding tussen economie, recreatie, sport, cultuur en ontmoeting. Zo zorgen we ervoor dat Nissewaard ook in de toekomst een gemeente blijft waar altijd iets te beleven is. Een gemeente waar inwoners zich thuis voelen en trots op kunnen zijn.

Belang van cultuur

We vinden het belangrijk alle inwoners van Nissewaard kansen voor ontwikkeling, ontplooiing en ontmoeting te bieden en zien het als een uitdaging daar alle (culturele) identiteiten bij te betrekken. Met de uitbreiding en vernieuwing van zowel theater De Stoep als de NIS worden de kansen voor onze inwoners om te participeren in cultuur en het eigen talent te onderzoeken en ontwikkelen, vergroot. De beleving van kunst en cultuur staat voor ons niet op zichzelf, maar biedt ook tal van mogelijkheden voor een maatschappelijk rendement, dat bijdraagt aan de doelstellingen in het sociaal domein. Dat is waar kunst en cultuur en ontmoeting samenkomen. Zowel de grote culturele instellen als de culturele verenigingen en stichtingen van vrijwilligers en de lokale initiatieven zijn daarvoor onmisbaar. In de nieuwe cultuurnota voor de komende vier jaren bouwen we verder op wat er al is, en kijken tegelijkertijd waar focus en verfijning nodig zijn. Hierbij betrekken we het culturele veld: verenigingen voor amateurkunst, de grote culturele instellingen en ook ondernemers.

Netwerk Circulair Nissewaard in combinatie met Voorne-Putten Werkt

Het netwerk Circulair Nissewaard biedt niet alleen kansen om materialen opnieuw te gebruiken en afvalstromen te verminderen, maar kan ook een belangrijke rol spelen in de ontwikkeling en participatie van inwoners. Door Reinis te verbinden aan ons werkontwikkelbedrijf Voorne-Putten Werkt, onderwijsinstellingen en andere maatschappelijke partners en bedrijven ontstaat een netwerk waar circulariteit, educatie en arbeidsparticipatie elkaar versterken.

Zo kunnen er werkzaamheden worden georganiseerd die aansluiten bij verschillende ontwikkelniveaus en mogelijkheden van inwoners. Hierdoor ontstaan leerzame en betekenisvolle werkzaamheden, waarbij zij werkervaring opdoen en zich wellicht verder ontwikkelen richting passend en duurzaam werk. Daarnaast krijgen ook scholieren vaardigheden aangeleerd die belangrijk zijn in de economie van de toekomst.

Door producten en grondstoffen langer in de keten te houden, hergebruik te stimuleren en afval te voorkomen, wordt het gebruik van nieuwe grondstoffen en de daarmee samenhangende energie- en CO₂-uitstoot beperkt. Bovendien dragen we bij aan circulaire gedragsverandering van alle inwoners door te laten zien wat we doen.

Evenementen

We organiseren en ondersteunen aantrekkelijke evenementen voor de inwoners en die bijdragen aan een positief beeld van Nissewaard. We maken duurzame evenementen mogelijk en we behouden de grote vijf evenementen die we als gemeente organiseren. Dat zijn Beleef Bernisse, het SpijkenisseFestival, Koningsdag, de intocht van Sinterklaas in Spijkenisse en het Vliegerfestival. Commerciële activiteiten zoals het Under the Bridge festival maken we mogelijk en we onderzoeken de mogelijkheid van een kermis in het centrum van Spijkenisse. Evenementen zoals de Paardenmarkt ondersteunen we met een subsidiebijdrage. Door het Marktplein beter te benutten voor activiteiten en evenementen versterken we de levendigheid van het stadscentrum. Met de marktcommissie en marktondernemers maken we afspraken over het gebruik van het Marktplein, zodat het plein vaker kan worden ingezet voor evenementen, activiteiten en ontmoetingen. Daarnaast stellen we in 2027 een gevarieerde programmering op die aansluit bij de wensen van inwoners, bezoekers en ondernemers. Deze programmering wordt in 2028-2030 doorontwikkeld en jaarlijks geëvalueerd.

Werkgelegenheid en ontwikkeling van werklocaties

Nissewaard ligt midden in een economisch sterke regio, direct naast het Rotterdamse havengebied. De haven en industrie hebben onze gemeente gevormd en bieden voor de toekomst grote kansen. Juist binnen de New Town-opgave zien wij economie en werkgelegenheid als een belangrijke sleutel voor de toekomst van Nissewaard. We investeren de komende jaren in een economie die banen, kansen en ontwikkeling oplevert voor Nissewaarders. We versterken de samenwerking met het havengebied en zetten in op ruimte voor ondernemerschap, vakmanschap, innovatie en onderwijs.

Daarnaast werken aan een gezamenlijke samenwerkingsagenda, zodat haven en Nissewaard elkaar beter versterken. Met werklandschap Bernissester zetten we in op hoogwaardige en toekomstbestendige bedrijvigheid, met kwaliteit boven ‘verdozing’.

Ook versterken we de verbinding tussen economie, onderwijs en arbeidsmarkt en zetten in op vakmanschap. Voorne-Putten Werkt kan hierin een belangrijke rol spelen door werkgelegenheid toe te voegen en inwoners kansen te bieden op werk. Nissewaard blijft inzetten op vakmanschap, een sterke verbinding tussen onderwijs en arbeidsmarkt en de verdere ontwikkeling van de techniek- en zorgcampus. We ondersteunen initiatieven van ondernemers, agrariërs en innovatieve bedrijven bij toekomstbestendig ondernemen, verduurzaming en de uitdagingen rondom netcongestie.

Sport en bewegen: belangrijk voor vitale wijken en kernen

Nissewaard is een echte verenigingsgemeente. In iedere wijk en kern zetten inwoners zich dagelijks in voor sport, cultuur, ontmoeting en gemeenschapszin. Onze sportverenigingen maken onze gemeente een leukere plek om te leven. Verenigingen staan wel voor uitdagingen. Het vinden van voldoende vrijwilligers wordt moeilijker en de kosten voor beheer, onderhoud en verduurzaming nemen toe. Daarom ondersteunen we sportverenigingen waar nodig en bieden we ze een vast aanspreekpunt binnen de gemeente en subsidies. We richten een stimuleringsfonds in om sportverenigingen te ondersteunen bij het verduurzamen van hun accommodaties én we ontwikkelen een subsidieregeling voor de buitenzwembaden.

Bewegen brengt plezier. Maar bewegen helpt ook om gezondheid te bevorderen, inwoners met elkaar te verbinden en de leefbaarheid in wijken en kernen te versterken. Juist op plekken waar gezondheid, participatie of sociale samenhang onder druk staan, kan sport een waardevolle bijdrage leveren. Sport brengt mensen samen, vergroot betrokkenheid bij de buurt en biedt inwoners een positieve omgeving om zich te ontwikkelen.

We blijven inzetten op regelingen die sportdeelname mogelijk maken voor inwoners die dit niet vanzelfsprekend kunnen betalen, zoals het Jeugdfonds Sport en Cultuur. We onderzoeken de mogelijkheden voor een ouderenfonds. Ook de buitenruimte biedt veel kansen. In Heenvliet steunen we de totstandkoming van het Beweegpark Bernisse. Zo zorgen we ervoor dat iedere inwoner van Nissewaard kan deelnemen aan een passend beweegaanbod, zodat de sportdeelname toeneemt en meer inwoners voldoende bewegen. Samen met sportaanbieders en maatschappelijke partners voeren we het 'sportakkoord II - sport versterkt Nissewaard ' uit en versterken we het netwerk dat binnen het sportplatform samen komt.

Uitwaayer: 30 hectare bos, nieuwe wandelpaden en ruimte voor ondernemen in het groen

Buiten zijn is gezond en draagt bij aan welzijn, ontmoeting en ontspanning. Juist in een drukke tijd zijn plekken dichtbij huis waar inwoners hun vrije tijd kunnen doorbrengen, kunnen bewegen of tot rust kunnen komen van grote waarde. De behoefte aan natuur en ontspanning dicht bij huis groeit. Daarom investeren we in groen, water, wandel- en fietsroutes en recreatiemogelijkheden in de buurt. Daarnaast zorgen we in het Bernissegebied voor een betere verbinding tussen de verschillende kernen. Recreatiegebied De Uitwaayer gaat de komende jaren langzaam veranderen. Er komt 30 hectare aan bos bij in het gebied en er komen betere recreatiemogelijkheden. De bestaande wandel-, fiets- en ruiterroutes worden verbeterd. Daarnaast wordt ruimte gegeven aan passende horeca, recreatieve voorzieningen, evenementen en boerenbedrijvigheid. Hiermee maken we het gebied aantrekkelijk en toekomstbestendig.

Definitieve inrichting entree Heenvliet

Heenvliet is een van de karakteristieke kernen van Nissewaard. Bij de entree ligt momenteel een groen perceel dat eigendom is van de gemeente. Het groen wordt op dit moment onderhouden door inwoners, met ondersteuning van de gemeente. Daarmee wordt het gebied netjes en verzorgd gehouden, maar de inrichting doet nog onvoldoende recht aan de entreefunctie van deze bijzondere plek. De gemeente gaat in gesprek met de stichtingen om van deze locatie een aantrekkelijke en passende entree van Heenvliet te maken. Daarbij willen we het cultureel erfgoed versterken en wordt rekening gehouden met het karakter en de uitstraling van de kern. Een belangrijke voorwaarde is dat de locatie geschikt blijft voor het houden van de kermis tijdens de jaarlijkse Paardenmarkt. Zo ontstaat een representatieve entree die tegelijkertijd ruimte biedt voor een belangrijke jaarlijkse traditie van Heenvliet.

Extra oeververbinding

Nissewaard heeft een unieke ligging ten opzichte van de haven, het groene achterland, de zee en Rotterdam. Om prettig te kunnen wonen, werken, ondernemen en recreëren, is een goede bereikbaarheid van groot belang. Tegelijk ligt Nissewaard ook op een eiland en dat geeft ons regelmatig (nieuwe) uitdagingen op het gebied van bereikbaarheid en mobiliteit. We zetten daarom concrete stappen richting een extra oeververbinding met een Tweede Hartelbrug, als alternatief voor de A4-Zuid, waarbij het behoud van de leefbaarheid van de omliggende gebieden randvoorwaardelijk is.

Ruimtelijke ontwikkeling en netcongestie
Ontwikkelingen rond het Kolkplein, het metro- en busstation Spijkenisse Centrum en de Vredehofstraat geven een impuls aan het centrum van Spijkenisse. Ook werken we verder aan projecten als de Galileïlaan, de Heijwegenlaan, Hoogwerfsingel, Molenzicht en Marckenburg. In onze kernen blijven we investeren in woningbouw en leefbaarheid. Daarbij verbinden we investeringen in wonen, onderwijs, openbare ruimte, bereikbaarheid en voorzieningen zoveel mogelijk met elkaar. We openen nieuwe grondexploitaties voor kansen op eigen grondgebied en gaan in gesprek met partners en, waar nodig, verbinden partners met elkaar. Zo versterken we niet alleen de fysieke leefomgeving, maar ook de kansen, veiligheid en leefbaarheid voor onze inwoners.

Netcongestie speelt een belangrijke rol bij het realiseren van ruimtelijke ontwikkeling. Daarom zoeken we alternatieve oplossingen voor lopende projecten die geen stroom dreigen te krijgen en stellen we een handelingsperspectief op in bredere zin. Daarnaast blijven we inzetten op intensieve samenwerking met onze partners Stedin en Tennet.

Vanaf 2027 vertalen we de Omgevingsvisie naar concrete ruimtelijke keuzes, plannen en wettelijke programma’s. We werken stapsgewijs aan het gebiedsdekkende omgevingsplan en verwerken daarin de regels voor de fysieke leefomgeving. We maken voor minimaal vijf veel aangevraagde vergunningen toepasbare regels met een vragenboom en aanvraagformulier.

1.5 Een gemeente die werkt

Onze ambities vragen om een organisatie die in staat is ze waar te maken. Daarom werken we verder aan een flexibele, integrale en toekomstgerichte organisatie en passen we in 2027 ook onze organisatiestructuur daarop aan. We investeren in onze uitvoerings- en veranderkracht. Dat is nodig in een wereld waarin ontwikkelingen snel gaan.

Digitalisering en AI bieden nieuwe mogelijkheden om onze dienstverlening te verbeteren en slimmer en efficiënter te werken. Zo doen we onder andere ervaring op met spraakgericht rapporteren. Die ontwikkelingen vragen tegelijkertijd om blijvende aandacht voor onze digitale veiligheid en weerbaarheid. Uiteindelijk moet ook dit verschil maken voor onze inwoners en ondernemers: een gemeente die toegankelijk en slagvaardig is en haar dienstverlening steeds verder verbetert.

1.6 Verder werken aan de grote opgaven

Een aantal grote opgaven vraagt om verder te kijken dan één beleidsterrein, project of begrotingsjaar. Dat geldt in het bijzonder voor de grote vervangingsopgaven in de openbare ruimte, het maatschappelijk vastgoed en het onderwijs. Juist daar liggen kansen om investeringen met elkaar te verbinden en werk met werk te maken. Ook de verbinding tussen economie, onderwijs en arbeidsmarkt vraagt om een bredere aanpak.

We werken deze opgaven in 2027 verder uit, waarbij we kijken naar samenhang, koppelkansen, fasering en wat financieel mogelijk is. De verdere uitwerking en keuzes krijgen een plek richting de Perspectiefnota 2028.

We kijken ook verder vooruit. Welke gemeente willen we op langere termijn zijn en wat is daarvoor nodig? Vanuit die gedachte werken we verder aan het toekomstperspectief voor Nissewaard, waarin we ontwikkelingen en opgaven in samenhang bekijken en richting geven aan de ontwikkeling van onze gemeente.

1.7 Samen aan de slag

De opgaven waar Nissewaard voor staat, kunnen en willen we niet alleen aanpakken. Dat vraagt om samenwerking met onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners, maar ook om een sterke positie in de regio en richting andere overheden. Nissewaard is de tweede stad van de regio Rotterdam en die positie willen we de komende jaren nadrukkelijker innemen. We zoeken actief de samenwerking met onze partners in de regio, de provincie en het Rijk om kansen voor Nissewaard te benutten en aandacht en middelen voor onze opgaven naar onze gemeente te halen.

Ook de samenwerking tussen college en raad willen we deze bestuursperiode verder versterken. Ieder vanuit zijn eigen rol en verantwoordelijkheid, maar met hetzelfde belang voor ogen: een goede toekomst voor Nissewaard. Daarbij willen we ruimte maken voor het goede gesprek over de ontwikkelingen en keuzes die op onze gemeente afkomen. Bij het toekomstperspectief zetten we daar een eerste concrete stap in.

We hebben veel te doen en niet alles kan tegelijk. Maar we hebben er alle vertrouwen in dat we samen veel voor Nissewaard kunnen bereiken. Met de raad, onze inwoners, ondernemers, maatschappelijke partners en onze medewerkers zetten we de schouders eronder. Voor een Nissewaard waar het prettig wonen, werken en leven is, nu en in de toekomst.

Van opgave naar oplossing. Daar gaan we voor.

In de programma's zijn de inhoudelijke ambities vertaald in concrete doelstellingen. In deze samenvatting worden de financiën op hoofdlijnen toegelicht, waarbij specifieke aandacht is voor de financiële vertaling van het coalitieakkoord Van opgave naar oplossing. Het gaat in dit hoofdstuk om de wijzigingen die verwerkt zijn ten opzichte van de vorige begroting en de Perspectiefnota 2027. Dit wordt afgerond met een voorstel voor een sluitende begroting 2027.

Het financieel perspectief wordt vervolgens gecompleteerd met de verwachte ontwikkeling van de financiële positie. Daarbij wordt aandacht besteed aan het beschikbare weerstandsvermogen en de benodigde weerstandscapaciteit, het verloop van de Algemene reserve, het verloop van bezittingen (activa) en schulden (passiva) en de belangrijkste financiële ratio's.

Financieel perspectief

Net als bij de vorige begroting staan de gemeentelijke financiën onder druk. Het uitblijven van een voldoende adequate oplossing vanuit het Rijk voor met name de financiële tekorten bij de jeugdhulp zorgt ervoor dat de meerjarenbegroting van Nissewaard voor 2028 en verder nog de nodige financiële uitdagingen kent.

Voor 2027 is het gelukt om te komen tot een sluitende begroting. Van de eerder besloten bezuinigingen is een belangrijk deel inmiddels ingevuld. Ook deze begroting bevat enkele invullingsvoorstellen.  Daarbij is het goed om wel in gedachten te houden dat de resterende bezuinigingen nog de nodige tijd en inspanning zullen vragen om ze te realiseren. Daar staat tegenover dat Nissewaard beschikt over een goed gevulde Algemene reserve als financiële buffer.

Onderstaand en in het onderdeel Financiële positie wordt een en ander nader toegelicht.

Financieel perspectief 2027 - 2030

Naar aanleiding van de Perspectiefnota 2027, de decembercirculaire 2025 en de meicirculaire 2026 resteerde voor 2027 nog een voordelig begrotingssaldo van € 4,9 miljoen aflopend tot - € 11,4 miljoen in 2030. Met het afronden van de begroting 2027 – 2030 zijn daarnaast nog enkele analyseverschillen / nagekomen knelpunten naar boven gekomen welke per saldo een voordelig effect hebben. Het begrotingssaldo komt daarmee op € 9,0 miljoen voordelig in 2027 aflopend tot - € 8,6 miljoen nadelig in 2030.

Bedragen x € 1.000 (“-” = nadelig)

Analyseverschillen

Onderstaand wordt een nadere uiteenzetting gegeven van de analyseverschillen.

Bedragen x € 1.000 (“-” =  nadelig)

Toelichting

Openbare orde en veiligheid

Veiligheidsregio Rotterdam Rijnmond (VRR)

De bijdrage aan de VRR blijkt € 56.000 lager dan meerjarig opgenomen in de begroting.

Beheer openbare ruimte

Afval

Afval is net als riolering een gesloten systeem, hetgeen inhoudt dat de lasten en baten aan elkaar gelijk zijn. Bij het opstellen van de technische begroting, in dit geval 2027 – 2030, worden de lasten en baten met de betreffende indexpercentages zoals vermeldt in de Perspectiefnota, verhoogd. Hieruit kan een saldo voortvloeien wat uiteindelijk onderdeel uitmaakt van het saldo technische begroting (2027 – 2030). Bij het opstellen van de begroting (2027 – 2030) worden de lasten en baten weer aan elkaar gelijkgeschakeld waarmee een eventueel saldo tot een (technisch) analyseverschil leidt. 

Riool

Riolering is net als de afvalstoffenheffing een gesloten systeem, hetgeen inhoudt dat de lasten en baten aan elkaar gelijk zijn. Bij het opstellen van de technische begroting, in dit geval 2027 – 2030, worden de lasten en baten met de betreffende indexpercentages zoals vermeldt in de Perspectiefnota, verhoogd. Hieruit kan een saldo voortvloeien wat uiteindelijk onderdeel uitmaakt van het saldo technische begroting (2027 – 2030). Bij het opstellen van de begroting (2027 – 2030) worden de lasten en baten weer aan elkaar gelijkgeschakeld waarmee een eventueel saldo tot een (technisch) analyseverschil leidt. 

Mutatie BTW afval en riool

Bij de tariefberekening van de afvalstoffenheffing en rioolheffing wordt rekening gehouden met BTW over de betreffende kosten. Dit hangt samen met de introductie van het BTW-compensatiefonds in het verleden en de uitname die daarvoor is gedaan uit het Gemeentefonds.
In z’n algemeenheid werkt dit als volgt. Meer kosten, betekent ook meer BTW, dit is per saldo voordelig voor de begroting omdat deze BTW gedekt wordt via de afval- dan wel rioolheffing. Andersom, minder kosten, betekent minder BTW dat gedekt wordt via deze heffingen, wat een nadelig effect geeft op de begroting. Met het opstellen van de begroting 2027 – 2030 is geconstateerd dat sprake is van meer (investerings)kosten waardoor er ook meer BTW is toegerekend. Voor de begroting is dit een voordelig effect.

Kapitaallasten (diverse beleidsterreinen)

Dit betreft de actualisatie van de staat van activa (investeringen).

Straatparkeren indexatie

De parkeerbaten worden in de begroting in basis niet geïndexeerd. Dit gebeurt namelijk via aparte besluitvorming (dit betreft voornamelijk de parkeergarages). De tarieven voor het straatparkeren horen echter wel geïndexeerd te worden. Dat is bij deze alsnog gebeurd.

Bouwprojecten & grondexploitatie

Sluitend maken Grondexploitaties

Dit betreft een technische correctie.

Onderwijs

Dyslexie

In het kader van de nieuwe aanbesteding dyslexie heeft de gemeente het tariefonderzoek uitgevoerd. Bij dit onderzoek zijn enerzijds de tarieven dyslexie uit omliggende gemeenten betrokken en anderzijds extern tariefonderzoek dat andere gemeenten hebben laten uitvoeren. Conclusie is dat de huidige dyslexietarieven niet meer reëel zijn en opgehoogd moeten worden, dit geeft een structureel financieel knelpunt vanaf 2027 van ad € 149.646.

Maatwerk Jeugd

Voordeel Gemeenschappelijke Regeling Jeugdzorg Rijnmond (GRJR)

In de definitieve begroting van de GRJR 2027 - 2030 blijkt de indexatie wat lager te zijn dan opgenomen in de technische begroting van Nissewaard. Het voordeel dat hiermee samenhangt is structureel en bedraagt in 2027 € 576.000 oplopend naar € 676.000 in 2030.

Maatwerk volwassenen

Onderbesteding Begeleiding Wmo

De uitgaven voor Wmo begeleiding blijven naar verwachting onder de begroting. Dit wordt veroorzaakt door een lager gebruik van de voorziening dan geraamd als gevolg van een verschuiving naar lichtere of voorliggende vormen van ondersteuning. Om deze reden wordt het budget structureel met € 150.000 verlaagd. Op dit moment is de verwachting dat het voordeel structureel is, de uitgaven Wmo begeleiding worden gemonitord en bijgestuurd zodra dit nodig is.

Wmo tariefaanpassing huishoudelijke hulp

De tarieven voor huishoudelijke ondersteuning zijn per 1 juli met € 0,76 per uur verhoogd. Dit heeft tot gevolg dat het budget structureel moet worden verhoogd met € 209.000 per jaar. De verhoging vanaf 2027 is verwerkt in de begroting 2027, in de 2^e tussenrapportage 2026 zal het budget in 2026 worden verhoogd.

Correctie stelpost hoeveelheidsverschillen Wmo

In de septembercirculaire 2025 is besloten om de mutatie stelpost hoeveelheidsverschillen vanaf 2027 ten gunste te brengen van een stelpost hoeveelheidsverschillen Wmo. In de septembercirculaire 2025 is tevens aangegeven dat bij het opstellen van de begroting 2027-2030 hierover nader wordt geadviseerd. Nu de volumegroei voor de geraamde Wmo budgetten bij de perspectiefnota 2027 is meegenomen, is de stelpost hoeveelheidsverschillen in 2027 niet langer nodig en kunnen deze middelen incidenteel vrijvallen. In de begroting 2027-2030 wordt voorgesteld om deze vrijval in te zetten om de taakstelling huishoudelijke hulp in 2027 af te boeken en het restant ad € 190.000 vrij te laten vallen ten gunste van het begrotingssaldo.

Ondersteuning organisatie

Personeelsbegroting 2027

Bij het opstellen van de begroting 2027 is de raming van de personeelslasten opnieuw integraal doorgerekend op basis van de toegestane formatie. Hieruit blijkt dat de personeelslasten circa € 1 miljoen hoger liggen dan in de eerder opgenomen meerjarenraming. Dit betreft circa 1,18% van het totale budget voor personeelslasten.

Bij de begroting 2026 was door de overgang naar een nieuw personeels- en salarissysteem nog niet alle benodigde informatie beschikbaar om deze integrale doorrekening uit te voeren. De meerjarenraming is toen technisch voortgezet vanuit de bestaande begrotingsbasis. Het verschil dat nu naar voren komt, kon daardoor op dat moment nog niet zichtbaar worden gemaakt.

De in de begroting 2026 verwerkte structurele vrijval van circa € 1,6 miljoen stond hier los van. Die vrijval kon wel concreet worden bepaald en was het gevolg van een lagere cao-ontwikkeling dan waarmee eerder rekening was gehouden.

Met de begroting 2027 is de personele begrotingsbasis opnieuw integraal aangesloten op de toegestane formatie. Deze werkwijze wordt voortaan weer zoals gebruikelijk jaarlijks toegepast, zodat eventuele verschillen tijdig in het begrotingsproces zichtbaar worden. De bijstelling van circa € 1 miljoen betreft daarmee een herijking van de personele begrotingsbasis en geen uitbreiding van de toegestane formatie.

Stelpost Onderuitputting formatiebudget

Het Gemeenschappelijk Toezichtskader (GTK) van de provincie Zuid-Holland biedt de mogelijkheid om op basis van de afgelopen jaarcijfers een stelpost Onderuitputting formatiebudget op te nemen. Gegeven de resultaten op formatielasten bij de Jaarstukken 2022 t/m 2025 wordt voorgesteld om een onderuitputtingspost op te nemen van € 300.000 structureel.

Algemeen Beheer

Bij het opstellen van de begroting 2027 zijn de Algemeen Beheer-budgetten geactualiseerd op basis van de meest recente formatie- en bezettingsgegevens. Deze budgetten worden op basis van een vast bedrag per medewerker per team begroot.

Algemene uitkering

Stelpost Loon- en Prijsontwikkeling (LPO)

In de technische begroting 2027 – 2030 is een bedrag van € 406.000 ten onrechte vrijgevallen. Dit had echter moeten blijven staan als dekkingspost voor de nieuwe personele begroting 2027 – 2030.

Vrijval stelpost Gemeentefonds

Naar aanleiding van de meicirculaire 2026 zijn de beleidsmatige mutaties op een stelpost geplaatst. Indien het betreffende organisatie-onderdeel hier aanspraak op wil maken, zal dat gemotiveerd moeten worden voorgelegd aan het bestuur via de reguliere planning- en controlstukken. Met het oog op een structureel en reëel sluitende begroting wordt voor 2027 voorgesteld om van deze stelpost een bedrag van € 2.864.000 vrij te laten vallen. Indien de betreffende gelden toch geheel of gedeeltelijk benodigd blijken te zijn voor de betreffende beleidsterreinen, zal daarvoor via de reguliere planning- en controlstukken een voorstel worden voorgelegd met als dekking de Algemene reserve.

Stelpost Hoeveelheidsverschillen

Bij de vorige circulaires van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over het Gemeentefonds is niet alleen gekeken naar de aanpassingen van de bedragen per maatstaf (bijvoorbeeld inwoners, woningen, etc.), maar ook naar de actualisatie van de meerjarige aantallen per maatstaf. De voordelen die daaruit voortvloeiden zijn op de stelpost Hoeveelheidsverschillen gezet om bij het opstellen van de nieuwe meerjarenbegroting te kunnen bepalen in hoeverre deze middelen ook aan de lastenkant benodigd zijn. Na de actualisatie van de ramingen voor de begroting 2027 – 2030 is geconcludeerd dat deze bedragen meerjarig vrij kunnen vallen. 

Stelpost LPO / Stelpost Volumeaccres

Met de meicirculaire 2026 is dit geld apart gezet in afwachting van het opstellen van de begroting 2027 – 2030. Van deze post is voor 2030 nog € 1,5 miljoen nodig voor de verwachte loon- en prijsstijging in dat jaar. Met het actualiseren van de ramingen voor de begroting 2027 – 2030 kan het restant van deze post vrijvallen.

Treasury

Rente

Dit analyseverschil hangt samen met de laatste actualisaties van de treasuryramingen (financieringsbehoefte) in relatie tot de rentelasten voortvloeiende uit de staat van activa en het meerjareninvesteringsschema.

Onroerend zaakbelasting

Onroerend Zaakbelasting (OZB)

Dit betreft de actualisatie (mutatie areaal) van de raming van de OZB-baten.

Stelpost Areaalmutaties

De areaaltoename van de OZB-baten wordt geparkeerd op de stelpost Areaalmutaties zodat daaruit voortvloeiende lasten, bijvoorbeeld beheer van de openbare ruimte, gedekt kunnen worden.

Belastingen overige

Compensatie achterblijven indexatie Gemeentefonds

Bij de Perspectiefnota 2027 is geconstateerd dat op enkele beleidsterreinen een hogere indexatie nodig was dan via het Gemeentefonds wordt ontvangen. Het ging daarbij om onderwijshuisvesting, jeugdzorg, Wmo, facilitaire dienstverlening en ict. Dit bedroeg samen een knelpunt van - € 2,18 miljoen structureel. Dit hangt voor een belangrijk deel samen met de gehanteerde OVA-index  (Overheidsbijdrage in Arbeidskostenontwikkeling – index) welke voor 2027 3,86% bedraagt. Dit bedraagt 2,34% meer dan de 1,52% die is gehanteerd in de technische begroting.  

Uit eerder onderzoek (2024) van gemeentefondsspecialist de heer J. Verhagen bleek al dat gemeenten de afgelopen jaren te weinig compensatie via het Gemeentefonds hebben ontvangen voor inflatie. Ook de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft aangegeven dat gemeenten (onder andere) voor inflatie te weinig via het Gemeentefonds worden gecompenseerd.

Tegen deze achtergrond is bij de Perspectiefnota 2027 voorgesteld om te bekijken of de indexatie 2027 van 1,52% voor belastingen en tarieven enigszins moet worden bijgesteld. Nissewaard ontvangt per jaar circa € 54,8 miljoen aan belastingen en tarieven. Daarvan betreft respectievelijk € 15,1 miljoen en € 9,1 miljoen de gesloten systemen afval en riolering.   

Gegeven het bovenstaande wordt voorgesteld om de indexatie 2027 voor belastingen en tarieven vast te stellen op 3,5%. De extra 1,98% (3,5% - 1,52%) zorgt daarmee voor circa € 0,6 miljoen (1,98% x (€ 54,8 miljoen - € 15,1 miljoen - € 9,1 miljoen)) extra structurele dekking in de begroting voor het eerder genoemde indexatieknelpunt van - € 2,18 miljoen structureel.

Overige

Dit betreft kleinere/technische analyseverschillen.

Sluitende begroting 2027 - 2030

De begroting sluit met een voordelig saldo van € 9 miljoen in 2027 aflopend tot - € 8,7 miljoen nadelig in 2030.

Bedragen x € 1.000 (“-” = nadelig)

Om te komen tot een "structureel en reëel" sluitende begroting 2027 en in dat verband rekening te houden met de verwachte/mogelijke correcties op het begrotingssaldo bij de beoordeling door de provincie Zuid-Holland (zie ook de onderstaande paragraaf Structureel en reëel begrotingsevenwicht), wordt voorgesteld om voor 2027 € 3,8 miljoen van het surplus van de Algemene reserve in te zetten als dekkingsmiddel. Dit wordt als volgt berekend: Algemene reserve € 59 miljoen - af te dekken risico's € 21,2 miljoen (zie paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheer) = € 37,8 miljoen aan surplus Algemene reserve. Hiervan mag maximaal 10% ingezet worden als dekkingsmiddel. Gegeven de verwachte/mogelijke correcties (incidentele lasten en baten en openstaande bezuinigingen) op het begrotingssaldo bij de beoordeling door de provincie Zuid-Holland (zie onderstaande paragraaf Structureel en reëel begrotingsevenwicht), wordt voorgesteld om € 3,78 miljoen van het surplus Algemene reserve in te zetten als dekkingsmiddel.

Voor 2029 en 2030 resteren nog nadelige saldi van respectievelijk - € 3,9 miljoen en - € 8,6 miljoen. Hier zal bij de Perspectiefnota 2028 nader over geadviseerd worden.

Financiële vertaling coalitieakkoord Van opgave naar oplossing / Perspectiefnota 2027 

Om de ambities uit het coalitieakkoord en de Perspectiefnota 2027 te kunnen realiseren is geld nodig. In deze paragraaf wordt dit nader uiteengezet. 

Toelichting

Openbare orde en veiligheid

Horecastewards

Beheer openbare ruimte

Vervangingsopgave openbare ruimte

Reserve Wijkaanpak

Nissewaard wil investeren in sterke, leefbare en veilige wijken, waarbij de leefomgeving en de behoeften van inwoners centraal staan. De maatschappelijke opgaven verschillen per wijk en vragen om een integrale aanpak waarin fysieke investeringen, sociale versterking en bewonersparticipatie samenkomen. Om deze ambities duurzaam te kunnen realiseren wordt voorgesteld een Reserve Wijkaanpak in te stellen van € 4 miljoen.

Parkeren en accommodaties

Vervangingsopgave (maatschappelijke) accommodaties (vastgoed)

Reserve Stimuleringsfonds vastgoed

Om verenigingen te kunnen ondersteunen bij investeringen in sportaccommodaties wordt voorgesteld om hiervoor een reserve Stimuleringsfonds vastgoed in te stellen van € 1 miljoen. Hierbij wordt ervan uitgegaan dat verenigingen zelf ook een bijdrage leveren. Door gezamenlijk te investeren kan de gemeente bijdragen aan toekomstbestendige en duurzame sportvoorzieningen. 

Reserve Maatschappelijk vastgoed

De gemeente heeft op veel plekken in de stad maatschappelijke voorzieningen in eigendom, waarbij voor een deel beheer en exploitatie uit handen is gegeven. Deze locaties spelen een belangrijke rol in de leefbaarheid van de wijken en bieden kansen om de leefbaarheid op kwetsbare plekken te verbeteren. Om dit mogelijk te maken reserveren we een bedrag van € 1,5 miljoen, om een impuls aan dit  gemeentelijk vastgoed te kunnen geven. Hierbij kan worden gedacht aan de verbetering van bestaand vastgoed, maar ook aan kosten om door inzet van gemeentelijk vastgoed een grotere ontwikkeling mogelijk te maken.

Ruimtelijke ontwikkeling

Reserve New Town

Voor het draaien van de opgave New Town wordt voorgesteld om € 600.000 beschikbaar te stellen in een reserve New Town. Hieraan wordt de komende vier jaar € 150.000 per jaar onttrokken.

Reserve Nn2040

Voor het draaien van de opgave Nissewaard naar 2040 wordt voorgesteld om € 400.000 toe te voegen aan de reserve Nn2040. Hieraan wordt de komende vier jaar € 100.000 per jaar onttrokken als werkbudget.

Onderwijs

Vervangingsopgave onderwijshuisvesting

Met het Integraal Huisvestingsplan (IHP) voor onderwijs 2023 - 2042 is een lange termijn beeld geschetst om schoolgebouwen waar nodig te vernieuwen, renoveren en verduurzamen. Met de aanvang van de nieuwe bestuursperiode komt de volgende tranche in beeld. Voorgesteld wordt om vooruitlopend op het onderzoek naar het verlengen van afschrijvingstermijnen en het hanteren van restwaarden hiervoor met ingang van 2030 structureel € 400.000 beschikbaar te stellen. 

Reserve Onderwijshuisvesting / Opheffen reserve My College/Penta (netcongestie)

De vervangingsopgave onderwijshuisvesting zal naar verwachting ook incidentele lasten met zich meebrengen. In dit verband wordt voorgesteld om de reserve My College / Penta (netcongestie) ad € 2,56 miljoen vrij te laten vallen en dit toe te voegen aan de reserve Onderwijshuisvesting.

Ondersteuning organisatie

Opgave Digitaliseren /  Besparing Syntrophos / Besparing efficiency organisatie

Reserve ICT

Omdat de lasten voor de baten uitgaan is een startbudget nodig. Voorgesteld wordt om € 3,75 miljoen te storten in een reserve ICT om dit mogelijk te maken. 

Belastingen overige

Afschaffen hondenbelasting

In de gemeenteraad is een brede wens om het heffen van hondenbelasting te beëindigen. In deze begroting wordt voorgesteld om de hondenbelasting per 1 januari 2027 af te schaffen. 

Dekkingsvoorstellen

Algemene reserve

Nissewaard staat voor aanzienlijk opgaven waar ook middelen voor benodigd zijn om deze op te pakken. Gelukkig beschikt Nissewaard over een goed gevulde Algemene reserve. Voorgesteld wordt dan ook om hier een beroep op te doen in de vorm van een onttrekking ter hoogte van € 11,25 miljoen. 

Stelpost Areaalmutaties

Voorgesteld wordt om een deel van deze stelpost te benutten voor de hierboven genoemde opgaven. 

Stelpost Hoeveelheidsverschillen

Bij de vorige circulaires van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over het Gemeentefonds is niet alleen gekeken naar de aanpassingen van de bedragen per maatstaf (bijvoorbeeld inwoners, woningen, etc.), maar ook naar de actualisatie van de meerjarige aantallen per maatstaf. De voordelen die daaruit voortvloeiden zijn op de stelpost Hoeveelheidsverschillen gezet om bij het opstellen van de nieuwe meerjarenbegroting te kunnen bepalen in hoeverre deze middelen ook aan de lastenkant benodigd zijn. Na de actualisatie van de ramingen voor de begroting 2027 – 2030 is geconcludeerd dat deze bedragen meerjarig vrij kunnen vallen. Voorgesteld wordt om een deel van deze vrijval te benutten voor de bovenstaande opgaven. 

Stelpost Volumeaccres

Met de meicirculaire 2026 is dit geld apart gezet in afwachting van het opstellen van de begroting 2027 – 2030. Van deze post is voor 2030 nog € 1,5 miljoen nodig voor de verwachte loon- en prijsstijging in dat jaar. Met het actualiseren van de ramingen voor de begroting 2027 – 2030 kan het restant van deze post vrijvallen. Voorgesteld wordt om een deel van deze vrijval te benutten voor de bovenstaande opgaven. 

Opheffen hek Sociaal Domein

Openstaande bezuinigingen 2027 - 2030

Van de eerder besloten bezuinigingsvoorstellen is inmiddels een belangrijk deel gerealiseerd. Ook in deze begroting zijn enkele invullingsvoorstellen opgenomen.

Bedragen x € 1.000

Reinis niet-DVO taken

De bezuiniging wordt ingevuld door een andere werkwijze voor het vuilruimen in sloten en singels. Van een vaste planning wordt overgegaan naar werken gestuurd door meldingen. 

RBOK GRJR

De definitieve begroting GRJR 2027 - 2030 laat een voordeel voor Nissewaard zien van € 0,8 miljoen in 2027 aflopend naar € 0,7 miljoen in 2030 ten opzichte van de eerdere ontwerpbegroting GRJR. Dit voordeel ontstaat doordat de actuele realisatiecijfers GRJR een grote daling laat zien op jeugdhulp met verblijf en de landelijke inkoop (landelijk transitie arrangement). Dit wordt ondersteund door de inzet vanuit de Taskforce Jeugd op doorstroming van 18-plussers uit de jeugdhulp naar een qua zorg meer passende omgeving zoals beschermd of begeleid wonen vanuit de Wmo. Eveneens wordt lokaal en regionaal gestuurd op het inzetten van ambulante begeleiding en pleeghulp (als dit mogelijk is) in plaats van jeugdhulp met verblijf. Het voordeel, t.o.v. de ontwerpbegroting, dat samenhangt met de actuele realisatiecijfers JR is mede te verklaren vanwege een daling op de landelijke inkoop (landelijk transitie arrangement). Hierbij gaat het om hoogspecialistische jeugdhulp die wordt ingekocht door de VNG. Deze jeugdhulp is over de afgelopen jaren op GRJR-niveau fors gestegen en blijft financieel gezien een zorgpunt. De uitvoeringsorganisatie GRJR dringt reeds geruime tijd bij de VNG aan op strakkere contractering en contractmanagement in deze. Met het voordeel, gebaseerd op de actuele realisatiecijfers GRJR, wordt de RBOK gedeeltelijk ingevuld. 

Huishoudelijk hulp

In de begroting 2027-2030 wordt voorgesteld om de taakstelling huishoudelijke ondersteuning incidenteel in 2027 alternatief in te vullen. In de septembercirculaire 2025 is besloten om de mutatie stelpost hoeveelheidsverschillen vanaf 2027 ten gunste te brengen van een stelpost hoeveelheidsverschillen Wmo. In de septembercirculaire 2025 is tevens aangegeven dat bij het opstellen van de begroting 2027-2030 hierover nader wordt geadviseerd. Nu de volumegroei voor de geraamde Wmo budgetten bij de perspectiefnota 2027 is meegenomen, is de stelpost hoeveelheidsverschillen in 2027 niet langer nodig en kunnen deze middelen incidenteel vrijvallen. In de begroting 2027-2030 wordt voorgesteld om deze vrijval in te zetten om de taakstelling huishoudelijke hulp in 2027 af te boeken.

Rekening houdende met deze invullingsvoorstellen resteren nog de volgende openstaande bezuinigingen.

Bedragen x € 1.000

 (1) Nissewaard is alleen voor de invulling van deze bezuinigingen verantwoordelijk.

Structureel en reëel begrotingsevenwicht

Het begrotingsevenwicht wordt door onze toezichthouder de provincie Zuid-Holland niet alleen beoordeeld op het gegeven of de lasten en baten op € 0 sluiten. Daarvoor wordt naast het begrotingssaldo ook gekeken naar de incidentele lasten en baten en de openstaande bezuinigingstaakstellingen.

Begrotingsevenwicht

Wanneer in dit verband gesproken wordt over begrotingsevenwicht gaat het naast het 'reguliere' begrotingssaldo ook om de stelposten die min of meer 'vrij' besteedbaar zijn zoals de stelposten Concernoverhead en Areaalmutaties. Deze posten tellen voor 2027 op tot € 0,65 miljoen voordelig oplopend tot € 0,77 miljoen voordelig in 2030.

Bedragen x € 1.000

Incidentele lasten en baten

Het is zoals gezegd ook van belang om te weten of de structurele lasten gedekt worden door structurele baten. Anders gezegd, de structurele baten dienen hoger (of gelijk) te zijn dan (aan) de structurele lasten dan wel de incidentele lasten dienen hoger te zijn dan de incidentele baten. Om dat te bepalen wordt in de begroting een overzicht van de incidentele lasten en baten opgenomen. Deze is terug te vinden in het onderdeel Financiële begroting. Samengevat ziet deze er als volgt uit.

Bedragen x € 1.000

Uit dit overzicht blijkt dat incidentele lasten lager zijn dan de incidentele baten. Dit betekent dat de structurele baten in de begroting voor die jaren lager zijn dan de structurele lasten.

Voor een nadere uiteenzetting wordt verwezen naar het onderdeel Incidentele lasten en baten in het hoofdstuk Financiële begroting.

Resumerend ziet het structureel en reëel begrotingssaldo er daarmee als volgt uit.

Bedragen x € 1.000

Wanneer de saldi t.b.v. het bepalen van het begrotingsevenwicht van € 13,5 miljoen in 2027 aflopend tot - € 7,9 miljoen in 2030 gecorrigeerd wordt voor openstaande bezuinigingen en de geïnventariseerde incidentele lasten en baten, dan resteert voor 2027 een positief begrotingssaldo. De begroting is daarmee voor 2027 niet alleen sluitend, maar ook reëel sluitend. Voor 2028 en verder blijft deze negatief.

Proces "Plan B"

De meerjarenbegroting van Nissewaard laat momenteel nog steeds tekorten zien. Dit wordt vooral veroorzaakt doordat het Rijk onvoldoende middelen beschikbaar stelt om de gemeentelijke taken (met name jeugdzorg) naar behoren uit te kunnen voeren. Hoewel er nog steeds vanuit wordt gegaan dat het Rijk haar verantwoordelijk neemt en structureel voldoende geld beschikbaar gaat stellen, zal er ook nagedacht worden over een "Plan B" om te komen tot een structureel sluitende begroting. Om dit proces voor te bereiden wordt voorgesteld om samen met de Auditcommissie hierover van gedachten te wisselen. De uitkomst van deze bespreking kan vervolgens gebruikt worden om een plan van aanpak op te stellen.

Verwerking moties Perspectiefnota 2027

Bij de behandeling van de Perspectiefnota 2027 in de raadsvergadering van 8 juli 2026 is een aantal moties aangenomen. Onderstaand is per motie aangegeven hoe hier mee omgegaan is in deze programmabegroting.

Motie  2. Vaststelling Model Subsidieregeling decentrale politieke partijen

Deze motie is reeds afgedaan, zie voortgangslijst van de commissie Bestuur.

Motie 3. Motie Meetbare doelen New Town aanpak

Hier wordt momenteel aan gewerkt. Bij de Perspectiefnota 2028 wordt hier nader over geadviseerd. 

Motie 5. 3-30-300

Hier wordt momenteel aan gewerkt. Voor het einde van het jaar wordt hier nader over geadviseerd.

Ontwikkelingen en doorkijkje naar 2030

Gemeentelijke financiën

Het ziet er voorlopig nog steeds naar uit dat het Rijk de gemeenten vanaf 2028 financieel in de kou laat staan. Een afdoende structurele oplossing voor de tekorten in de jeugdhulp blijven vooralsnog uit. Dit heeft er toe geleid dat Nissewaard net als veel gemeenten in Nederland voor de jaren 2028 en verder zich geconfronteerd ziet met financiële tekorten.

De bezuinigingsopgave waar Nissewaard zich bij de Perspectiefnota 2025 en de begroting 2025 - 2028 toe gedwongen zag als gevolg van het beleid van het Rijk is voortvarend opgepakt. Desalniettemin zal de realisatie van de nog openstaande bezuinigingen de komende jaren de nodige tijd en inspanning vergen. Nissewaard gaat er vanuit dat het Rijk haar verantwoordelijkheid neemt en de gemeenten structureel de financiële middelen zal geven die benodigd zijn voor de taken die bij de gemeenten belegd zijn.

Vanuit de herverdeling van het Gemeentefonds is eerder gebleken dat zogenaamde New Towns (voormalige groeikernen), zoals Nissewaard, er nadelig uitspringen op de maatstaf Centrumfunctie. Hierop zijn samen met andere New Towns inmiddels diverse acties richting Den Haag ontplooid. Dit heeft er onder andere toe geleid dat we als New Towns aan tafel zitten voor de onderhoudsagenda van de verdeling van het Gemeentefonds. Nader onderzoek zal moeten uitwijzen of hier inderdaad sprake is van een systeemfout in de verdeling en of herstel daarvan leidt tot, in ieder geval, een vermindering van het herverdeelnadeel. Het is de verwachting dat hier komende tijd meer duidelijkheid over zal komen.

Structurele begrotingsruimte

Rekening houdend met de bij het Financieel perspectief aangegeven mutaties, sluit de begroting 2027 - 2030 met een positief saldo van € 12,8 miljoen in 2027 aflopend tot - € 8.6 miljoen nadelig in 2030. Over de nadelige begrotingssaldi zal bij de Perspectiefnota 2028 en het opstellen van de begroting 2028 - 2031 nader geadviseerd worden. Voorgesteld wordt om deze bedragen voor de jaren 2027 - 2030 vooralsnog aan te houden als begrotingssaldo.

Bedragen x € 1.000 “-” = nadelig

Weerstandsvermogen en risico's

Uit de risico-inventarisatie blijkt dat de gemeente voor een totaalbedrag van € 90,9 miljoen aan risico's loopt. Uitgaande van de toegepaste risicosimulatie (hoe groot is de kans dat de risico's zich voordoen en wat is dan de financiële impact) bedraagt het benodigde weerstandsvermogen € 21,2 miljoen. Het beschikbare weerstandsvermogen per 1/1/2027 bedraagt € 80,9 miljoen.

Uitgaande van een beschikbaar weerstandsvermogen van € 80,9 miljoen en een benodigd weerstandsvermogen van € 21,2 miljoen bedraagt de weerstandsratio per 1/1/2027 3,81 (uitstekend).

In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheer is een nadere uiteenzetting van het gemeentelijke risicoprofiel terug te vinden en het verloop van de weerstandsratio t/m 31/12/2030.

Eigen vermogen en schuldpositie

Algemene reserve

De belangrijkste component van het eigen vermogen betreft de Algemene reserve. De stand van de Algemene reserve in deze begroting 2027 - 2030 is per 1 januari 2027 geraamd op € 59 miljoen.

Samenvatting geprognosticeerde balans per 31-12-2027

De balans geeft het overzicht weer van de bezittingen van de gemeente (activa) en de wijze waarop deze betaald/gefinancierd (passiva) zijn. In de onderstaande tabellen is weergegeven hoe deze in hoofdlijnen naar verwachting per 31 december 2027 zijn opgebouwd.

Activa € 498 miljoen (bezittingen)

Bedragen x € 1.000

Grafiek 2: Activa 

Passiva € 498 miljoen (‘financiering’ bezittingen)

Bedragen x € 1.000

Grafiek 3: Passiva 

De activa (gemeentelijke bezittingen) zijn voor het grootste gedeelte gefinancierd met vreemd vermogen (schulden). De gemeente financiert volgens de integrale methode; de opgenomen gelden zijn niet één op één gerelateerd aan bepaalde activa. Wel zijn sommige leningen gekoppeld aan bepaalde uitgezette gelden, dit is echter zeer beperkt.

In de grafiek passiva is te zien dat de gemeente haar bezit voor het overgrote deel financiert met aangetrokken leningen (schulden). Op zich is dit gebruikelijk; wanneer je een huis (bezit) koopt financier je dit vaak ook via een hypotheek (schuld). Het is wel van belang om in de gaten te blijven houden wat de omvang van de schulden zijn in relatie tot het eigen vermogen (de reserves).

Ratio's

De hoeveelheid schuld in verhouding tot het eigen vermogen mag niet te ver oplopen omdat dat (op termijn) zou kunnen leiden tot problemen met de rentebetalingen en aflossingen. Een indicator daarvoor is de solvabiliteitsratio. Dit is de verhouding tussen het eigen vermogen (reserves) en de overige financieringsmiddelen. In de onderstaande tabel wordt weergegeven hoe deze ratio zich de komende jaren naar verwachting zal ontwikkelen.

Solvabiliteitsratio

Grafiek 4: Solvabiliteit 

De prognose voor 2027 en verder is dat de solvabiliteit de komende jaren stabiel boven de 20% blijft. Hiermee zit Nissewaard boven de norm volgens de landelijke signaleringswaarde van 20%. Nissewaard bevindt zich hiermee in categorie B Middel risico.

In dit verband is het interessant om te bekijken hoe de schulden zich de komende jaren ontwikkelen. Dit is in de onderstaande tabel weergegeven.

Schuldontwikkeling

Grafiek 5: Schuldontwikkeling

In de grafiek is de netto schuldquote (gecorrigeerd voor alle (doorgeleende) leningen) te lezen. De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de eigen gemeentelijke schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft zodoende een indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken.

Uit de bovenstaande grafiek blijkt dat de schulden onder de 130% blijven. Met een meerjarige schuldquote van ca 65% blijft Nissewaard ruim onder het maximum (plafond) schuldquote van 130%. Nissewaard valt daarmee in categorie A Laag risico.

Begroting in één oogopslag.

Burgemeester Lamers

Burgemeester Lamers is verantwoordelijk voor de wettelijke taken openbare orde en veiligheid, bestuurlijke organisatie, externe oriëntatie, personeel en organisatie, communicatie en representatie.

Wethouder Postma

Jeroen Postma (ONS Nissewaard) is verantwoordelijk voor Wonen, Welzijn, Cultuur, Beheer Openbare Ruimte, Wijk- en kerngerichte aanpak. Wethouder Postma is eerste locoburgemeester.

Wethouder Stengs-Nijhof

Hanneke Stengs (PvdA) is verantwoordelijk voor Werk en inkomen, Onderwijs, Armoedebeleid, Emancipatie/Inclusie, Klimaat en Energie. Wethouder Stengs-Nijhof is tweede locoburgemeester.

Wethouder Koos Smeding

Wethouder Koos Smeding (Nissewaard Lokaal) is verantwoordelijk voor Jeugd, Zorg, Volksgezondheid, Agrarische zaken, Evenementen en Dierenwelzijn. Wethouder Koos Smeding is 3e locoburgemeester.

Wethouder Jan-Willem Verheij

Wethouder Jan-Willem Verheij (VVD) is verantwoordelijk voor Ruimtelijke Ontwikkeling, Economische zaken, Verkeer en Vervoer, Dienstverlening, digitale zaken en informatiemanagement, New Town. Wethouder Jan-Willem Verheij is vierde locoburgemeester.

Wethouder Hamerslag

Martijn Hamerslag (ONS Nissewaard) is verantwoordelijk voor Financiën, Grondzaken, Overheidsbedrijven, Economie stadscentrum en parkeren, Accommodaties, Sport, Toerisme en recreatie en Nn 2040. Wethouder Hamerslag is vijfde locoburgemeester.