Financiën

Voor de toelichting op de afwijkingen per programma wordt verwezen naar de toelichtingen in de programma’s/thema's.

Met dit overzicht wordt beoogd duidelijkheid te geven over de aard van de lasten en baten. Door een indicatie van de incidentele lasten en baten te geven wordt informatie verstrekt die relevant is voor het beoordelen van de financiële positie en de meerjarenramingen. De totalen van de lasten zijn negatief gepresenteerd en de totalen van de baten in deze tabel zijn positief gepresenteerd.

Grondexploitatie

Dit betreffen de meerjarig geraamde lasten van de Nota Grondexploitaties 2025. De lasten fluctueren in de jaren.

Frictiekosten formatie Centrumtaken MO/VO

Als gevolg van het aframen van structurele formatie centrumtaken worden de personele frictiekosten te last van de reserve Centrumtaken MO/VO gebracht. Met deze frictiekosten worden de betreffende teams voor 2 jaar gecompenseerd voor de structurele afname van personeel.

Grondexploitatie

Dit betreffen de meerjarig geraamde baten van de Nota Grondexploitaties 2025. De baten fluctueren in de jaren.

Voor een toelichting op de inzet van het surplus op de Algemene reserve wordt verwezen naar de financiële samenvatting.

Uitgangspositie meerjarenbegroting 2027-2030

De meerjarenraming van Nissewaard wordt in constante prijzen geraamd, dat wil zeggen de baten en lasten worden meerjarig niet geïndexeerd. Deze indexatie wordt op jaarbasis gedaan bij het opstellen van de nieuwe (technische) begroting voor het komende dienstjaar en vastgelegd in de perspectiefnota (PPN). In de PPN 2027 is de onderbouwing opgenomen waarna geconcludeerd is dat de volgende indexen voor de begroting 2027 gehanteerd worden:

Onvoorzien

Het Besluit begroting en verantwoording (BBV) geeft aan dat het mogelijk is een post onvoorzien op te nemen per programma of voor de begroting als geheel. Er wordt reeds diverse jaren gewerkt met een centrale post onvoorzien voor de gehele begroting. Hiervoor wordt een bedrag van € 1.000 gehanteerd. Deze post onvoorzien dient voor het vrijhouden van budgettaire ruimte voor onvermijdelijke, niet uit te stellen en onvoorziene uitgaven. Deze budgettaire ruimte dient slechts om dekking te verschaffen voor aangelegenheden met een incidenteel karakter. Het streven is er op gericht om de aanspraken op deze post zo veel mogelijk te beperken ten einde zowel het resultaat voor het betreffende boekjaar zo min mogelijk te belasten en het meerjarenperspectief zo min mogelijk via deze post te beïnvloeden.

Afschrijvingsbeleid

De gemeente Nissewaard heeft in 2021 de nota activabeleid vastgesteld. Het financieel beleid en beheer dienen te berusten op bedrijfseconomische beginselen. Dit komt onder andere tot uitdrukking in de hantering van het stelsel van baten en lasten. De belangrijkste algemeen aanvaarde bedrijfseconomische grondslagen voor afschrijving van activa worden hierna genoemd en toegelicht.

1. Er is sprake van een bestendige gedragslijn.
2. Afschrijvingen worden gebaseerd op de economische gebruiksduur en zoveel mogelijk in overeenstemming met de periode, dat het actief ‘nuttig’ is voor de gemeente Nissewaard. Een eenmaal gekozen afschrijvingsmethode en afschrijvingstermijn kunnen daarom niet zonder meer gewijzigd worden.
3. Er wordt uitgegaan van het toerekeningsbeginsel. Het toerekeningsbeginsel houdt in dat de baten en de lasten, evenals risico's die hun oorsprong vinden vóór het einde van het begrotingsjaar, worden verwerkt in de jaarrekening van het desbetreffende begrotingsjaar.
4. De afschrijvingen geschieden onafhankelijk van het resultaat van het boekjaar.
5. Op grond wordt in beginsel niet afgeschreven, omdat dergelijke activa geen beperkte gebruiksduur hebben en geen waardedaling als gevolg van slijtage kennen. Wanneer omstandigheden daartoe aanleiding geven, kan grond gewaardeerd worden op een lagere marktwaarde;
6. Een uitbreidingsinvestering, die de levensduur verlengt van een bestaand actief (t.o.v. de oorspronkelijke termijn), wordt afgeschreven over de resterende verwachte levensduur van het totale actief.
7. Kunstvoorwerpen met een cultuurhistorische waarde worden niet geactiveerd en leiden dus niet tot afschrijvingen.
8. Alle vaste activa worden voor het bedrag van de investering geactiveerd. Indien er bijdragen van derden zijn die in directe relatie staan met het actief, worden deze hierop in mindering gebracht.
9. De componentenmethode wordt toegepast bij complex samengestelde investeringen. Over de toepassing en mate van uitsplitsing wordt altijd expliciet besloten.
10. Er wordt gestart met afschrijven op 1 januari in het jaar volgend op het jaar dat de investering in gebruik wordt genomen.
11. Voor de afschrijvingstermijn wordt uitgegaan van de economische gebruiksduur.

Percentage 2027:

Vast percentage activa = 1 %

Rentebeleid

Binnen de kaders van kasgeldlimiet (wettelijk vastgestelde berekening om te bepalen hoeveel geld Nissewaard mag lenen voor een periode van maximaal 1 jaar) en wet Hof, streeft de gemeente Nissewaard naar zo laag mogelijke rentelasten en de spreiding van risico’s. De kasgeldlimiet wordt ten volle uitgemunt omdat de rentelasten voor kort geld nu eenmaal lager zijn dan die voor langlopende leningen.

Het uitgangspunt is dat het saldo op rente nihil is op begrotingsbasis. Dit betekent dat alleen de geraamde werkelijke rentelasten worden doorbelast naar de afzonderlijke producten. Op voorhand wordt er dus geen treasuryresultaat begroot, dit kan echter wel ontstaan door een verschil in geraamde werkelijke rentelasten of doorberekende rentelasten. Er wordt slechts de werkelijke rentelasten gedekt. Dit gebeurt op twee manieren. Enerzijds via een doorbelasting naar de grondexploitatie en anderzijds via een doorbelasting naar afzonderlijke taakvelden als onderdeel van de kapitaallasten. Er wordt met een vaste (omslag) rente gewerkt, op basis van de geraamde activa en rentelasten 2027 is dit percentage 1%.

Reserves en voorzieningen

De raming 2027 (inc mutaties meerjarig) is gebaseerd op de stand van de reserves en voorzieningen per 31 december 2025 zoals deze is opgenomen in de jaarrekening 2025, aangevuld met de raadsbesluiten tot en met 16 september 2026.

Algemeen

De grondslagen voor waardering van activa en passiva en voor de resultaatbepaling zijn gebaseerd op het Besluit Begroting en Verantwoording 2004 (BBV).

Waardering van Activa

De materiële activa worden gewaardeerd op verkrijging- of vervaardigingsprijs (bruto-methode), eventueel verminderd met ontvangen bijdragen, die in directe relatie staan met de investering en verminderd met de afschrijvingen.

Voor sommige investeringen wordt de componenten methode gehanteerd. Dit houdt in dat een investering niet als één geheel wordt gewaardeerd en afgeschreven, maar in onderdelen wordt uitgesplitst op basis van de economische gebruiksduur van die onderdelen. Voor ieder onderdeel geldt een eigen economische gebruiksduur. Deze methode is niet voor iedere investering toepasbaar. Het is vooral toepasbaar bij complex samengestelde investeringen, bijvoorbeeld een complete accommodatie.

Immateriële vaste activa

Immateriële vaste activa met betrekking tot onderzoek en ontwikkeling voor een bepaald actief worden vanaf 2004 afgeschreven in ten hoogste vijf jaar. Kosten voor het sluiten van geldleningen worden maximaal afgeschreven in de looptijd van de betreffende geldleningen. Voor bijdragen aan activa in eigendom van derden is de afschrijvingsduur maximaal gelijk aan die van de activa waarvoor de bijdrage aan derden wordt verstrekt.

Materiële vaste activa

Het BBV maakt binnen de materiële vaste activa onderscheid tussen investeringen met een economisch nut en investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut.

• Investeringen met economische nut

Investeringen met een economisch nut zijn alle investeringen die bijdragen aan de mogelijkheid middelen te verwerven en/of die verhandelbaar zijn. Investeringen met een meerjarig economisch nut moeten worden geactiveerd.

• Investeringen in de openbare ruimte met maatschappelijk nut

Op gronden wordt niet afgeschreven. In erfpacht uitgegeven gronden worden ingebracht tegen de uitgifteprijs.

Afschrijvingen

De afschrijving wordt - rekening houdend met de restwaarde - bepaald door de verwachte gemiddelde levensduur. Afschrijving vindt lineair of annuïtair plaats. De annuïtaire methode wordt toegepast indien er inkomsten op basis van annuïteiten staan tegenover de rente- en afschrijvingslasten of dat deze lasten worden verrekend via een tariefstelling.

Voor de gangbare vaste activa is een afschrijvingstermijntabel vastgesteld in de 'Nota activabeleid 2021’. Deze afschrijvingstermijnen gelden voor alle nieuwe investeringen vanaf 2021.

Financiële vaste activa

De verstrekte geldleningen van één jaar of langer worden tegen de nominale waarde gewaardeerd, verminderd met de aflossingen en zo nodig onder aftrek van een voorziening voor oninbare bedragen.

Voorraden

De als onderhanden werken opgenomen bouwgronden in exploitatie zijn gewaardeerd tegen de vervaardigingsprijs dan wel de lagere marktwaarde. De vervaardigingsprijs omvat de kosten die rechtstreeks aan de vervaardiging kunnen worden toegerekend (zoals grondaankopen en kosten van bouw- en woonrijp maken) alsmede een redelijk te achten aandeel in de rentekosten. Winsten uit de grondexploitatie worden slechts genomen indien en voor zover die met voldoende mate van betrouwbaarheid als gerealiseerd kunnen worden aangemerkt. Zolang daarvan geen sprake is, worden de verkregen verkoopopbrengsten ten volle op de vervaardigingskosten in mindering gebracht.

Voor verwachte verliezen c.q. tekorten wordt een voorziening getroffen tegen netto contante waarde.

Vorderingen

De vorderingen worden tegen nominale waarde opgenomen onder aftrek van een voorziening voor oninbare bedragen.

Waardering van passiva

De passiva worden gewaardeerd op nominale waarde, tenzij anders vermeld.

Eigen vermogen

Onder het eigen vermogen zijn opgenomen de algemene en bestemmingsreserves alsmede het nog te bestemmen of te dekken saldo van de rekening van baten en lasten van het vorige boekjaar.

Voorzieningen

Onder de voorzieningen zijn naast de gelden van derden met verplichte aanwending opgenomen: verplichtingen en verliezen of bestaande risico's ter zake, waarvan de omvang onzeker is, doch op de balansdatum redelijkerwijs zijn in te schatten en kosten die in een volgend boekjaar zullen worden gemaakt en die strekken tot gelijkmatige verdeling van lasten over een aantal boekjaren.

Schulden

De vaste- en kortlopende schulden worden gewaardeerd tegen de nominale waarde verminderd met aflossingen. Vaste schulden hebben een oorspronkelijke looptijd van één jaar of langer. Aangegane verplichtingen en restant budgetten, in het kader van het Besluit woninggebonden subsidies, worden tegen contante waarde gewaardeerd. Onder de vaste schulden zijn ook de vooruit ontvangen afkoopsommen erfpachtcanons tegen contante waarde opgenomen, waarvan jaarlijks een termijn ten gunste van de exploitatie vrijvalt.

Personeelsmobiliteit

Een gezonde en toekomstbestendige organisatie kent een mate van instroom, doorstroom en uitstroom. Daarom blijven wij in 2027 werken aan een cultuur die personeelsmobiliteit stimuleert. Hiermee dragen we bij aan een wendbare organisatie, waarin medewerkers zich blijven ontwikkelen. Duurzame inzetbaarheid, talentontwikkeling en flexibiliteit zijn hierbij belangrijke uitgangspunten. Ook begeleiding bij uitstroom en re-integratie maakt onderdeel uit van personeelsmobiliteit.

Voor 2027 wordt een budget van € 63.935 beschikbaar gesteld om personeelsmobiliteit te ondersteunen. Dit budget kan worden ingezet voor onder meer loopbaantrainingen, workshops, coaching en externe loopbaanbegeleiding. Ook loopbaaninstrumenten zoals psychologische tests kunnen hieruit worden bekostigd. Daarnaast kan het budget worden aangewend voor re-integratietrajecten vanuit de WW en WGA.

Naast de re-integratietrajecten kan het budget ook worden ingezet voor vervangingstrajecten, zoals bij de inzet van een medewerker in opleiding (MIO) of een mentor bij het geplande pensioen of vertrek van een medewerker die over unieke kennis beschikt. Opleidingen die noodzakelijk zijn in het kader van gedwongen vertrek of herplaatsing kunnen worden bekostigd vanuit de reserve flankerend beleid.

Arbo en ziekteverzuim

De werkgever heeft vanuit de wet de verantwoordelijkheid om samen met medewerkers te zorgen voor een gezonde en veilige werkomgeving. Daarbij geldt: voorkomen is beter dan genezen. De aandacht verschuift daarom steeds meer naar preventie, met als doel gezondheidsklachten en verzuim zoveel mogelijk te voorkomen en duurzame inzetbaarheid te bevorderen. Daar hoort ook de regeling Fit en Vitaal bij. Ook de activiteiten en voorzieningen die vanuit deze regeling worden aangeboden, worden uit dit budget bekostigd.

Voor 2027 is voor arbo en ziekteverzuim in totaal € 463.067 begroot. Dit budget is nodig voor onder andere de inzet van de arbodienst, preventieve en curatieve re-integratieactiviteiten en interventies bij ziekte, arbeidsdeskundige onderzoeken, bedrijfsmaatschappelijk werk, Arbo-benodigdheden naast de uitvoering van de Risico-Inventarisatie en -Evaluatie (RI&E), de externe vertrouwenspersoon, psychologische ondersteuning op afstand en periodieke medische onderzoeken (PMO’s).

Het BBV bepaalt dat bij de raming voor het begrotingsjaar van de financiële gevolgen van het bestaande en het nieuwe beleid afzonderlijk aandacht moet worden besteed aan de investeringen, waarbij een onderscheid wordt gemaakt in investeringen met een economisch nut en investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut. Daarbij wordt onder investeringen met een economisch nut verstaan alle investeringen die bijdragen aan de mogelijkheid middelen te verwerven en/of die verhandelbaar zijn. De enige uitzondering hierop vormen de investeringen in kunstvoorwerpen van cultuurhistorische waarde.

*Dit bedrag is een indicatie op basis van de beschikbare budgetruimte op de stelpost Beheer. Deze stelpost is bedoeld om de kapitaallasten van (vervangings)investeringen op het gebied van de openbare ruimte te dekken. Over welke investeringen voor welk bedrag en wanneer worden gedaan, wordt nog nader geadviseerd.

In het BBV (artikel 20 lid 2) wordt voorgeschreven dat er aandacht wordt besteed aan de stand en het verloop van de reserves en voorzieningen. In dit onderdeel wordt hierop ingegaan.